Kurban Kesmenin Tarihsel Kökeni - Akay AKTAŞ

Kurban Kesmenin Tarihsel Kökeni

Yazar: Akay AKTAŞ |  Tarih: 06 / 06 / 2025 |  Yazı Okunma: 345

---

Türk Dil Kurumu’nun “Türkçe Sözlüğü”nde “kurban”ın kelime olarak taşıdığı anlamlar şu şekildedir:

1.         Dinin bir buyruğunu veya bir adağı yerine getirmek için kesilen hayvan.

2.         Müslümanlarda kurban bayramı.

3.         Bir ülkü uğrunda feda edilen veya kendini feda eden kimse.

4.         Bir kazada veya bir felakette ölen kimse.

5.         Bazı bölgelerde seslenme sözü olarak kullanılır.

Mecâzî olarak, bir inanç, ideal uğrunda fedâ edilen veya kendini fedâ eden kimseye de kurbân denir.

Toplumlar her devrede tanrılara adaklar adayıp kurbanlar kesmişlerdir. Deprem mi oldu, sel mi bastı, kurak mı geçti o yıl, yağmur mu yağmadı, karanlık mı çöktü, komşu kabileyle yapılan savaşta zafer için ve benzeri birçok doğa olaylarında tanrıların gazabını yatıştırmak için tanrıya hediyeler sunulmuştur. Bunlar o toplumun yapısıyla doğrudan ilgilidir. Çiftçi toplumlarında buğday gibi ürünler adak olarak sunulurken, göçebe toplumlarda, at, sığır, deve koyun kurban edilmiştir.

 

Koç kurban etme geleneği aslında Türklerin en önemli kurban geleneğidir. Örneğin Hunlar’da tanrılara kurban edilen hayvanların arasında en makbul olanı ‘koç’tu. Ayrıca kurban hayvanları, özellikle de ‘at’ ve ‘koç’ Türklerde mezar taşı olarak da kullanılmıştır. Göktürklerde de görüldüğü gibi en önemli kurban hayvanları at, dağ koyunu ya da koçtur. Bunlardan atın göğe, koçun da toprağa kurban edildiği bilinmektedir.

 

Bakılması güç olan köleler de tanrılara kurban edilmiştir. Ve hele olağanüstü durumlarda tanrıları hoşnut etmek için en makbul adak insandır. İster Sümerlere bakın ister Duruidlere Mayalara veya Azteklere bakınız. Hepsinde özellikle 17 yaşında bakire kızların canlı canlı kalpleri sökülerek Tanrıya kurban edildiklerini görürsünüz.

 

Buradaki amaç tanrının öfkesini yatıştırmaktır. Nedense o dönem insanlarının tanrıları, kan dökmekten, kan görmekten zevk alıyormuş. Onu hoşnut etmek ve felaketleri önlemesini yatıştırmak gazabını dindirmektir.

Kökü çok ama çok eskilere dayanan bu çoktanrılı dönemlere ait kurban-adak geleneği günümüzde değişik şekillerde devam etmektedir. Hinduların kurban kesmeleri bizimkinden pek farklı değildir. Hıristiyanların kiliseye Meryem anaya hediye bağışta bulunarak günahlarından arınma talepleri de bir adak değil midir?

 

Kurban, Tanrı’nın verdiklerine bir şükür nişanesidir. Tanrı’ya yakın olmaya, sevgisini ve rızasını kazanmaya, verilen nimetlere şükretmeye vesile bir ibadettir. İlk kurbanın Hz. Adem’in oğulları Habil ve Kabil ile başladığına ve ilk kurbanı Habil ve Kabil’in Tanrı’ya sunduklarına dair genel bir kabul vardır.

Cahiliye döneminde Arapların Kâbe’deki ve diğer yerlerdeki putlar için birtakım kurbanlar kestikleri kayıtlıdır. İslam dinince bu uygulamalar yeniden düzenlenmiştir.

 

İslamiyette İbrahim Peygamberin oğlunun olmayışı ve olduğu takdirde bunu tanrıya kurban edeceğini nezir- adak olarak bildirmesi ve akabinde cariye Hacer’den olan çocuğu İsmail’i tanrıya kurban etmekten vazgeçmesi de aynı çerçevede ele alınmalıdır.

 

Bu Tanrıyı hoşnut etme onun yardımını alma talebi zaman içerisinde sürekli biçim değiştirerek kurban kesme yarışı halini almıştır. Bundan benim çıkardığım sonuç, hemen herkesin kendini günahkar görüp, bu günahlarının Tanrı indinde bağışlanması için yapılan bir yakarıştır.

 

Kurban Çeşitleri

a-Akika kurbanı: Dünyaya gelen çocuk için şükür amaçlı kesilen kurbandır. Yeni doğan çocukların başındaki tüylere “akika” denmektedir. Böylece Tanrı’nın evlat verme nimetine şükür olarak kesilen kurbana da “akika” kurbanı adı verilmiştir. Doğumun yedinci günü kesilmesinin sevap olduğu bilinmektedir. Çocuğun ergenlik dönemine gelene kadar geçen sürede kesilmesi uygun görülür. Akika kurbanı kesmek sünnettir.

b- Şükür kurbanı: Herhangi bir amaçla Allah’a şükretmek için kesilir. Eğer kişi adakta bulunduysa bu kurbanı dinen kesmek zorundadır.

c- Hedy kurbanı: Hac ve Umre ibadeti sırasında kesilen kurbandır.

d-Adak kurbanı: Bir dileğin gerçekleşmesi için adanan ve dilek yerine geldikten sonra kesilen kurbandır.

Sizlerin de adak umudunuzun yerine gelmesi dileğiyle bayramınız kutlu olsun.

19:37

Yazarın diğer yazıları
Şiirlerimizin Tarihçesi-2 Şiirlerimizin Tarihçesi Lise Binası Yıkılmasın Mı? Din, Birliğin Temel Dinamiklerinden Midir? Ay Valla Ben De Okumuşum Sanal Arkadaşlık Halkın Hangi Değer Yargıları Üniversitemizin Yeri Ve Tarihçesi Çok şükür ramazan bitti ve bayram benim bayramım Nevruz Köylü Bayramıdır İlk Gençlik Yıllarımızın Gönülleri Titreten Parçaları Adliye Koridorlarında Rektörde Eyüp Nebi Sabrı Iğdır’da Uyuşturucu İlletinin Geçmişi Doktora Gitmeyin Derim Benim Günah İşleme Özgürlüğüm Yok Mudur? Pembe Bir Yazı: Seven Gönüller İçin Şiir Valilik Makamına Ah Yılbaşılar... Annenizin Yemeğini Artık Özlemeyeceksiniz Bu toplantılar başarıyı beraberinde getiriyor mu? Valilik Makamına (İl Sağlık Müdürlüğü) Türklere Özgü Davranışılar İYİ Parti Tam Arazi Tarihi ve kültürel değerlerimizi yok etmekte üstümüze yok Yaşananlardan Seçmeler: Gözü Doymuyor İYİ Parti İyi Mi İyi Hem De Çoook Eyii İYİ Parti Tabela Partisi Bile Değil Artantaşların Özgül Ağırlığı Motosiklet İle Gelen Tehlike Iğdır İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar-4 Iğdır ile ilgili doğru bilinen yanlışlar-3 Iğdır ile ilgili doğru bilinen yanlışlar-2 Doğru bilinen yanlışlar Doğada Güzellik Vicdanı umudun önüne kurulan dershane barikatı Joker gibi bir öğretmendim Iğdır’da da ‘Yaşlılar Çalıştayı’ yapıldı Ne kadar özgürsünüz Doğuş Gazetesinden dostluğa dinamit:) Rapor al, Bedel öde yoktu, Askerlik yapmayana kız verilmezdi Eskiden kavurucu sıcaklarda ne mi yapardık? Rektör Bey’in basın toplantısından notlar Bay Vali haklıdır gazetecilerin kalemi silahıdır Valilik makamına: Doğru bilinen yanlışlar hakkında Kurban Kesmenin Tarihsel Kökeni Rektörlük Devir-Tesliminden Notlar Sahte Karakol İyi Kİ Belediye Başkanı Değilim Kitap Fuarına Niye Mi Katılmadım Yazılı Basının Sonu Geliyor Iğdır Valiliğine (İl Emniyet Müdürlüğü) Uzayda Bir Iğdırlı Hocam Sen De Tenis Oynadın Mı? Şeyda Gönüllerin Yeri Doğada Güzellik Bir Portre: Taner Tazegün / Orman İşletme Müdürü Önce Hayal Edilir Ünlü Şair ve Yazarlarımızdan Kesitler Başkan Ayaz Karşı Ki Dağları Da Sen Mi Yarattın? Kanada’daki Kars Aşk Mı Yoksa Cesedimi Bağışladığım Haberine Yorumlar Hava kirliliği ve çözüm önerilerim El Velayeti Hıfzsıhha Heyetinden Hava Kirliliği Cihetinde Çok Mühim Kararlar Vali Bey’in Gazeteciler Günü'nde Basına Verdiği Kahvaltıdan Notlar Dr. Memet Kum’un Hikâyeleri (video) Tam Bir Mu’min ve Muhterem Kardeşimizin Başına Gelenler Anladık Müslümansınız Ama Hangi Millettensiniz? Geçinemiyoruz Şiir Üzerine-2 Şiir Üzerine-1 Tekno Mankurt: Günümüz Gençleri Mankurtlaşıyor Doğada Güzellik Vali Paşa Siz Hiç Makamda Oturmaz Mısınız? Doğru Bildiğimiz Yanlışlar Yalnızca Ekmekler Mi Bozuldu Bir Ağaç Gibi Hür Yaşama Romantizmi Yıkmaya-Satmaya Ne De Teşne Toplumuz Okuyucularıma Duyurumdur

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)