Işık: Seçimle Alamadıklarını Kayyımla Gasp Ettiler Görevden alınarak yerine kayyım atanan Siirt Belediyesi Eşbaşkanı Berivan Helen Işık, AKP&rsq...           • İran: Türkiye Boru Hattını Tamir Ettirmek İstemiyor İran Petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene, Türkiye'nin mart ayındaki bir patlamada hasar gö...           • Ayşe Gölçek: Sağlık Çalışanları Bu Bayramda Buruk Kaldı Şehit Gazi Sen Sağlık İl Başkanı Ayşe Gölçek, Ramazan Bayramı nedeniyle bir mesaj yayı...           • İl Sağlık Müdüründen Ramazan Bayramı Kutlama Mesajı Yardımlaşma ve dayanışmanın sembolü bir Ramazan-ı Şerif’i daha geride bıraktık.Sabrın,ş...           • Okul Yöneticileri Ve Rehber Öğretmenlerle LGS Toplantısı Milli Eğitim Müdürü Hakan Gönen, Okul Yöneticileri Ve Rehber Öğretme...           • Rektör Alma’dan Ramazan Bayramı Mesajı Iğdır Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Hakkı Alma, Ramazan bayramı dolayısıyla...           • Ramazan Bayramı Mesajı Ülkemiz olarak zor bir sınavdan geçiyoruz. Tüm dünyanın başarısız olduğu bir...           • Memur-Sen Başkanı Çiğdem: Gönüllerimiz Bir, Bayramımız Mübarek Olsun Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen Iğdır il başkanı Erkan ÇİĞDEM’in Ramazan Bayramı mesajı.&...           • Vekil Eksik: Kayyım Darbedir, Iğdır Halklarının İradesi Gasp Edildi Vekil Eksik:Kayyum Enver Ünlü ayağının tozuyla geldiği belediyeye hızını alamayarak &oum...           • Iğdır Üniversitesi ’Yeşil Üniversite’ Sıralamasında Iğdır Üniversitesi, Universitas Indonesia (Endonezya Üniversitesi) tarafından yapılan ve...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
İstatistikler
Toplam: 1614029
Aktif: 31
Bugün: 368
Dün: 2679
Son Videolar

Yüksel Babal Nice Yıllara
86 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Videosu
565 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Zahiro İdîr'e Dibeje
398 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Şahmeran Efsanesi
617 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Ejder Kervansarayı
558 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Görüntüleri
468 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Filmi
426 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'dan Defile Görüntüleri
499 İzlenme, 0 Yorum

Aşık Hizani Iğdır Eşliğinde
442 İzlenme, 0 Yorum

Çille Neçe
473 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'da Nevroz
438 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Sesi Eşliğinde Iğdır
405 İzlenme, 0 Yorum

Bî Kurdi İdîr
467 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır kMM'den Görüntüler
433 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
476 İzlenme, 0 Yorum
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

Şîn Û Şahî Civaknasîya Kurda - Mehmet AVCI

Şîn Û Şahî Civaknasîya Kurda

Yazar: Mehmet AVCI |  Tarih: 06 / 07 / 2019 |  Yazı Okunma: 520


Di dîroka mirovahîyê'da hemû netew û civakan,gorî jîyan û çand û kelepora xwe,hin pîvan û nirxên netewî, manewî,exlaqî ên taybet afîrandine.Lewra ku jîyana xwe ya madî jî gorî van nirx û pîvanên exlaqî rêk û pêk dikin.Mînanî her netewê gelê Kurd jî, gorî taybetmendîyên xwe ên gelêrî,netewî,

erdnîgarî,dîrokî û civakî hin pîvan û qrîterên exlaqî afirandine.Ev qrîteran bi sed salan mohra

xwe li jîyana civakî dane.

Yek ji van mêjarên çandinî û exlaqî bê guman mêjara ŞÎN Û ŞAHÎ yan'e.Berê paşê'da, ji bav û khalan çewa ku hatîye dîtin û mîrat girtinê ŞÎN û ŞAHÎ, her yek taybetmendîyekî xwe yê orjînal heye di çanda Kurda'de.

Berê paşê'da gelê Kurd,di şînan'da heznîtî dikirin û hêna jî ev tore berdewame. Çunku

heznîtî tiştekî derunî, exlaqî û mirovaney.Heznîtî,dîgel rêzgirtin, qedir dayîn û hurmetkarîya mirîyan heman demêda pîrozkirin û hesretkêşîya wê jîyana vemirîye .Tore û folklora Kurdayetîyê'da wextê merivek bimre; 1-Jinan li serê xwe desmala reş girê didan û ne pêkanbû ku, kinc û desmalên rengîn bipoşin.

2-Jinan dêre û fistanên xwe vajî dikirin paşê

cil-bergên xwe li xwe dikirin.

3-Mêran jî her waha kirasên reş li xwe dikirin

4-Mêran bi tu rengî, por û rih simêlên xwe şe nedikirin,ne diçûne ser berber(Kuafor) porê xwe çê nedikirin.

5-Heya 40-şev derbas nebuya li gelek deverên Kurdistanê, jin û mêran(ji bilî zarokan) kesekî ser û kincên xwe jî ne dişûşt.

6-Heya 40-şevî Radîo,teyp-pîlak û hemû alavên musîkê kesekî ne dijenî.

7-Hîç tu kesî dawet û dîlan û şahî nedikirin û ên pêşda hatibûn biryardayînê jî betal dikirin û şunda davîtin.

8-Piştî 40-şevî,hin deveran jî piştî hefteyek temam dibû cîran û hawirdor kom dibun,mêrên xwedîyê şînê dibirin ser berber,por û rihê wan didane kurkirin û qusandinê û bi vî rengî heznîtîya wan radikirin.

9-Paşê jî,jinên nêzîk û hawirdor, reşê serê jinên mala şînê radikirin û dilên şikestî dikirîn.

10-Paşê jî,mala şînê - xwedîyê mirî diketin nav û gund û cîranan reşê serê hemû jinan radikirin û ji ber parvekirina heznîtî û xemgînîya wan,ji her kesî're razîbûn û spasîyên xwe pêşkêş dikirin.Yanî berê şînên Kurdan jî mîna şînanbûn û şahîyên Kurdan jî mîna şahîyabun.Sed mixabin naha mînanî gelek tiştan ŞÎN û ŞAHÎ yên me Kurdan jî genî û dejenerebûne.Gelekî ji felsefe û wateya xwe ya

çandinî û dîrokî durketine.

Ev çend care di medya civakî'da em dibînin ku,li hin deveran bin awazê stranên,trajîk, dramtîk yên li ser komkujî û talan û trajedîyan hatine bestekirinê, dîlan û govend têtin gerandinê û bi hezaran mirov ber van

staranan dileyîzin.Jin û mêr şahî û cergubezê digerînin,şanaz û kêfxweş dibin.

Gava min ew dîlan û govend,ew însanên

ber awazên wan strananda bi coş û şahî govendê digerînin û dileyîzin dîtin, bi rastî dil û mêjîyê min sekinî.Ez behît û mat mayî mam.Bi rastî di warê ku mirov ber van stranên trajîk bigrî û xemgînbe,sed mixabin bi hezaran xwuşk û birayên me coş û şahîyê dikin.Gelo bi çê derunî û psîkolojîyê û bi kîjan hest û gîyanî'va waha bi coş û serxwoş dikin reqs û lotikan ? Ez fêhm nakim. Pêwîste kesên pizpor civaknas, (sosyolok)û pîsîlolok li ser vê mijarê,li ser derunî û psîkolojîya civaka Kurda rawestin û lêkolîn û lêgerînên zanistî çêbikin.Ev ne tiştekî li rêzêye,ne jî tiştekî însanî û exlaqîye.

Ez ne derunzan û civaknasim,ev zanist û mijar warê pizporîya min jî nîne.Lê belê ji bona ku mirov tehma hêkê bizanibe qet ne hewceye ku mirov bibe mirîşk û hêk bike. Ez % 100 yeqîn dizanim û dikarim bêjim ku, dîgel veguherandina civaknasîya(sosyolojîya) Kurdan, heman demêda psîkolojî û tendirustîya wan ya derunî jî pêkve xerabuye,têk çûye.

Civakek nornal û xwedan nirxên exlaqî, ne pêkane ku waha tevbigere.Yanî civakek normal

bin awaz û feryadên li ser trajedîyan hatine bestekirinê dîlanê nagerîne û şahîyê darnaxe.

Dîgel şînan li gelek deveran şahîyê Kurdan jî lewitîne,ji felsefe û wateya xwe ya dîrokî zhaf durketine û valabune.

Li gelek deverên Kurdistanê qaşo hin Kurdên muselman ên olperest,di daweta kur-keçên xe'da , di şûna musîk û def û zurnê

êdî Quran û mewludê didin xwendinê.Yanî ev jî mînanî modeyekî serdemîye dest pêkirîye.Hal ew halê di felsefe û lîteratora olê'da jî tiştekî waha pêkenok(komîk) yunneye.Edî di şûna musîkjen û mutriban gazî melle û muezinan dikin Mewludê didin xwendinê.Yanî gelek tiştên sosrete qet di dîrok û sosyolojî û çand û kelepor û felsefa Kurdayetîyê'da

hîç tunnebun van salên dawîyê'da hatine holê.

Di rastîya xwe'da van tiştên sosret, him berovajî rastîya çand û kelepora civakîne û him jî berovajî rastîya xwezaêne.Lewra di xwezaêda

pir-gelek rihber û nebat hene,wexta xweza germ û geşbe,wana bi xwezaê're pel vedidin û geş dibin,lê gava xweza sar û cemêdîbe, wana jî diçimisin û xwe komî serhev dikin.Lê belê ev guheradin û veguherandinên van salên dawîyê'da di sosyolojîya me Kurdan'da

pêkhatine, ne di yasayên xwezaê'da û ne jî di yasayên civakên serdemî'da hene.

Wekî min anî ser ziman,çewaku em Kurd ji folklor û civaknasîya xwe a resen'ra xîyanetê dikin, her waha em ji dîroka xwe'ra jî îxanetê dikin.Civaka ku dîroka xwe baş nezanibe û gorî rastîya dîroka xwe,xwe rêk û pêk neke,ew civak ne dikare pêşeroja xwe û ne jî paşeroja xwe qezenc bike û nexşe bike.

Lewra ku zanyar û dîronasê Germen Gothe dibêje; " ew kesên dîroka xwe ya 3-hezar salan nezane,ew kesana bê binyatin û tenê rojane dijînê". Girêdayî vê gotinê wekî em mînakekî

bidin,3-roj berîya naha-

Şarederîya HDP'ê ya bajarê Îdirê, di roja salvegera şehadeta Şêx Seîd 'da(29/30 - 6-2019) da Konser û Festîvala Zerdelan lê darxistîye.Bê guman çalakîyê vî rengî,ên çandinî û berhemkarî ne tiştekî xerabin,bo civakê gelek xalên xwe ên qenc hene. Lê belê di roja şehadeta şix Seîd û 49 cangorîyên hevalê wî'da ev festîval bi serê xwe sosret û skandalek mezine.Heman demê'da civaknasî û dîroka Kurdan'ra îxanete û bê hurmetîyek pir girane.Dîrok tiştên waha bê kerametî napejirîne û rewa jî nîne.Mirovekî dervayî rêxistinê, di van rojên Şînan ên netewî'da bi serê xwe,daweta

kurê xwe,keça xwe bike û govend û dîlan bigre cidaye,lê rêber û rêxistin ser navê gel dest xeta xwe bavêje bin vê sosretê ew jî tiştekî cidaye.

Medarê şerm û fedîkirinêye.

Di nav rêxistinan'da ew kesên plan û bernama van çalakîyan amade dikin û dardixin, pêwîste him dîroka vî gelî baş zanibin û him jî, bername û çalakîyên xwe,gorî heqîqeta civaknasî û dîroka gelê Kurd,li ser esasê rêzgirtina nirxên manewî û netewî tevbigerin.

Gorî min, berpirsyarên vê şaşîtîyê divê demildest rexnedana xwe bidin gel û civakê...

Dîgel slav rêzan.




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook
Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi