Iğdır'da Eylem Ve Etkinlikler 15 Gün Yasaklandı Iğdır Valiliği, kentte düzenlenecek her türlü eylem ve etkinliği 15 gün sü...           • Ekim Ayında Iğdır Havalimanı’nda 21.154 Yolcuya Hizmet Verildi DHMİ Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan 2019 yılı Ekim ayı havalimanı...           • Iğdır Belediyesi Fidan Dikimine Personelleri İle Birlikte Katıldı Türkiye genelinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından başlatılan, 11,111,11 fidan dikimi kamp...           • Iğdır Üniversitesi Bünyesine Yeni Bir Fakülteyi Daha Ekledi Iğdır Üniversitesi sekizinci fakültesi olacak olan Sağlık Bilimleri Fakültesi, 10/1...           • Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sefa Altıkat’ın Projesi Bakanlık Desteği Aldı Iğdır Üniversitesi Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Bölümü &...           • On Kasım Atatürk'ü Anma Töreni Düzenlendi Atatürk Anıtı Önünde ve Kültür Merkezinde 10 Kasım Atatürk'ü An...           • AFAD-Sen’den ´10 Kasım Atatürk´ü Anma’ Mesajı Afad Sen Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Öztürk ´10 Kasım Atatürk´ü...           • Emine Işık Edebali İyi Parti İl Kadın Politikaları Başkanlığına Atandı İyi Parti Iğdır Kadın Politikaları İl Başkanlığına Emine Işık Edebali atandı. İyi Parti Iğdır İl B...           • Iğdır Orman İşletme Müdürlüğü Ücretsiz Fidan Dağıtımına Başladı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından "Geleceğe Nefes Ver" sloganıyla başlatılan seferberlik kapsamı...           • TBB Ve 80 Barodan Ortak Basın Açıklaması Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı ile Iğdır Barosununda aralarında bulunduğu 80 baro tarafın...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
İstatistikler
Toplam: 1425516
Aktif: 45
Bugün: 2473
Dün: 3205
REKLAMLAR

 

Son Videolar

Iğdır Valisinden Yağmur' Şiiri
2458 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Melekli Şahmeran Tepesi
3710 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
3059 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'da Defile Düzenlendi
3677 İzlenme, 0 Yorum

IğdIrlı STK'lardan BARIŞ Çağrı
2527 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'da İranlı Turistler ve I
4362 İzlenme, 0 Yorum

Avukat ne yapar? Sorusuna İlko
1995 İzlenme, 0 Yorum

Fotoğraflarla Iğdır
3518 İzlenme, 0 Yorum

Iğdırlı Aşık Hizani Söylüyor
1599 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır küçük Millet Meclisinden
2037 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Görüntüleri
2194 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'da Tiyatro
1636 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Görüntüleri
3703 İzlenme, 0 Yorum

Çakırtaş Köyü Kul Yusuf Kümbet
3334 İzlenme, 0 Yorum

TRT1'de Newroz'u Anlatıyor
2473 İzlenme, 0 Yorum

Erivan Sürgünü Digorlular – I - Av. Ayhan Erkmen

Erivan Sürgünü Digorlular – I

Yazar: Av. Ayhan Erkmen |  Tarih: 05 / 11 / 2019 |  Yazı Okunma: 175


Digor’daki birçok ailenin geçmişi, Ermenistan’ın Elegez bölgelesine dayanır. Ora doğumlu olup, hayatta kalan son bir kaç yaşlı, çocukluk çağlarında gelip yerleştikleri Digor’un Ermeni ve Ezidi köylerinde, geride bıraktıkları köylerinden hayranlıkla bahsederler.

O geçmişe dair anlatılarda; Sovyet devrim saflarında yer alan ve akıbeti belli olmayan birçok Digorlu devrimci ve ailelerine ilişkin dramlar da var. Bunlardan Ûsıvê Sofilerin aile dramı beni en çok etkileyenlerdendir.

Ûsıvê Sofinin dört çocuğunun en büyüğü Evdıla’dır. Bolşeviklerin ‘toprak herkesin’ söylemi dilden dile dolaşıp Elegezin gölgesindeki Qezbin köylerine ulaşınca, Evdıla da kendini tutmayıp o rüzgâra kapılır. Cesareti güven uyandırır ve çarı devirmek için yapılan hazırlık çalışmalarında, sorumlu düzeyinde yer alır. Raporlarını, gelen çoğu talimattaki ‘görünmez yazı’ tekniği ile kaleme alır. Soğanı sıkıp suyunu çıkartır ve o suyu mürekkep olarak kullanır.

Ailesi Evdıla’nın geleceğinden kaygılıdır, onu eve ve köye bağlamak için evlendirme arayışına girerler. Çalışmalar için köyden uzak olduğu bir dönemde, ondan habersiz evlendirirler; başlık parası belasına çare olarak da üç erkek kardeşin, tek kız kardeşi Zelixan’ı, berdel yaparlar. Lakin Xezal’ın dillere destan güzelliği de Evdıla’yı yolundan etmez, yüreğindeki devrim ateşi daha kordur ve o ateşte yanmak için 1917’nin sonbaharında geri dönmemek üzere köyden ayrılır. Hareket başarılı olur, Çar devrilir, Bolşevikler iktidara gelir. Ama sorunlar birden bitmez, Elegezin eteklerindeki Müslüman Kürt köyleri ile karşıdaki Digor’un Ermeni ve Ezidi köylerinde huzursuzluk başlar. Devrim Elegeze geç kalır, ölümden kaçışlar başlar, belleklerindeki travmatik acılarla, Elegez’dekiler Digor’a, Digor’dakiler de Elegez’e göç ederler.

Xezal yıllarca, Evdıla’nın yaratıcısı olduğu devrimin sınırlarının ötesinde, hasretle yolunu gözler. Lakin ne Evdıla gelir, ne de bir haber. Elegez’deki köyü Şor’u özlediğinden, sınıra inat, ara ara ziyarete giden komşuları İsmailê Besê, Evdıla’ya dair her defasında ayrı haberlerle gelir. Lakin son gidişinde o da gelmeyince tüm umutlar yitirilir, Xezal hasrete son verir.

Xezal`a berdel olan, Evdıla’nın bacısı Zelixan`ın eşi de Türkiye`de askere alınır. O da gider gelmez, kara haberi baba evine gelince, Zelixan’a da baba evinin yolu görünür.

Zelixan berdele karşı çıkan ‘ben Xezal’a el sürmem, ha Xezal, ha Zelixan’ diyen abisi Evdıla’yı hiç unutmaz, unutulmasını da istemez. Çocuklarına anlattığı; orduları yenen, çarı deviren, ülke kurup, dört düvele nam salan, masal kahramanıdır abisi.

Zelixan, medreselerde eğitim almış, okuryazar ve zeki bir kadındır. Kürtçe dışında Türkçe Arapça, Farsça bilir, Rusça ve Ermeniceyi anlar. Genç kızlığından beri, çeyizinin en kıymetli parçasıymış gibi sakladığı Ehmedê Xanî’nin ‘Nûbihara Biçukan’ , Melayê Cizirî’nîn `Dîvan`, ve de Bedirxan bey ile Şêx Saîd’i anlatan başucu kitaplarını, okuya okuya, satır satır ezberlemiştir. Ölümünden sonra, 1986 yılında jandarmaca yapılan ev baskınında bu kitaplara el konulur ve akıbeti bilinmez.

Dergâh gibidir, ikinci evliliğini yaptığı Digor Arpalıdaki evi. 80 Darbesi öncesi ülkede ve bölgede örgütlenen devrimci hareketlerin konağıdır. Gelip “Nene`den” anılarını dinler nasihat alırlarmış. Hele Nene birde stran söylerse, keyiflerine diyecek yokmuş.
‘Romê Şêxê min xeniqandin/ Ax felek felek ka Kurdistan ka birca belek’*
‘Derê koza berxê dayika min filitî, gurê kirê çıyayê gilîdaxê nû lê xebitî’ Nene’nin sesinden yaralı tarihin stranları, yürekleri bilermiş.

Evi Tillo’dan köye gelen dewrêşlerin de konağıdır. Köy ahalisi evin hemen önündeki şimşir taşlarda oturur, dewrêşler el defleri ile ritim tutar, Zelixan’la birlikte tüm köye beyitler okurlarmış.

Ezidi kızı Zeynep’in, aşığının yaktığı ve Zelixan’ın söylerken içerlenip zaman zaman ağladığı ‘wî gorî gorî Zeynevê/ dinalim ji kezebê / birîna min têxin şîrê şewê/ kefenê min bibirin dawa dêrê zeynevê.’* stranının devamını ne yazık ki bulamadım.

*Rom Şeyhimi astı/oy felek hani Kürdistan hani bırca belek ( Mir bedirhanın Kasrı)

*‘Zeynebe Kurban olurum / Ciğerden inliyorum/ yarama şap basın/ kefenimi Zeyneb’in entari eteğinden kesin’




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook
Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi