Iğdır’dan Ermenistan'ın Azerbaycan'a Saldırısına Kınama Ermenistan’ın, Azerbaycan'a yeniden saldırması Iğdır’da tepkilere neden oldu.Iğdır Aze...           • HDP Iğdır İl Örgütünden Ahmet Karasu’nun İstifası İle İlgili Açıklama Iğdır HDP’den Hoşhaber Belediyesi Eşbaşkanı Ahmet Karasu’nın İstifası İle İlgili A&cce...           • Halk Eğitim Merkezi Kursları Başlıyor Iğdır Halk eğitim Merkezi kursları Ekim ayı ile birlikte başlıyor. Iğdır Halk Eğitim merkezinden ...           • Güçlü Bağışıklık Sistemi, Sağlıklı Bağırsaklardan Geçiyor Bağırsak Sağlığını Koruyan Öneriler Koronavirüs nedeniyle her zamankinden daha fazla ha...           • Iğdır Da Öğretmenler Ve Öğrenciler Dezenfektan Makinesi Üretiyor Iğdır Mesleki ve Teknik Anadolu lisesinde öğretmen ve öğrenciler, pandemi sürecinde...           • HDP Iğdır İl Eşbaşkanı Mızrak: AKP Kaybettikçe Partimize Saldırıyor Halkların Demokratik Partisi (HDP) Iğdır İl Örgütü, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ...           • HDP’li Kars Belediye Başkanı Ayhan Bilgen Gözaltına Alındı Karslılardan Bilgen’e: Bu Şehir Seninle Gurur Duyuyor Kars Belediyesi Eşbaşakanı Ayhan Bilg...           • Ahmet Karasu Facebook Üzerinden HDP'den İstifa Etti 31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP)’den 46 oy fark ile...           • Vekil Eksik: COVİD-19 İş Kazası Meslek Hastalığı Olarak Kabul Edilmeli Iğdır Mv.Dr.Habip EKSİK; Ayrım gözetmeden acilen COVİD-19’un “iş kazası meslek ha...           • İçişleri Bakanlığı'ndan Yeni Koronavirüs Genelgesi İçişleri Bakanlığı koronavirüs tanılı bazı kişilerin, temaslılarına ilişkin eksik ya d...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
İstatistikler
Toplam: 1709017
Aktif: 36
Bugün: 1205
Dün: 2718
Son Videolar

Yüksel Babal Nice Yıllara
933 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Videosu
1193 İzlenme, 1 Yorum

Dengbej Zahiro İdîr'e Dibeje
1195 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Şahmeran Efsanesi
1448 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Ejder Kervansarayı
1263 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Görüntüleri
1140 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Tanıtım Filmi
1016 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'dan Defile Görüntüleri
1220 İzlenme, 0 Yorum

Aşık Hizani Iğdır Eşliğinde
1088 İzlenme, 0 Yorum

Çille Neçe
1115 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'da Nevroz
1210 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Sesi Eşliğinde Iğdır
1104 İzlenme, 0 Yorum

Bî Kurdi İdîr
1131 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır kMM'den Görüntüler
1134 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
1079 İzlenme, 0 Yorum
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

12 Eylül Darbesi: Sebepleri Ve Sonuçları - Prof. Dr. Ahmet ÖZER

12 Eylül Darbesi: Sebepleri Ve Sonuçları

Yazar: Prof. Dr. Ahmet ÖZER |  Tarih: 12 / 09 / 2020 |  Yazı Okunma: 96


1980 Darbesine Giden Yol

​1974 yılında CHP, Karaoğlan imajı altında "Ortanın Solu" sloganıyla Bülent Ecevit'in öncülüğünde iktidara gelmişti. Olaylar tekrar başlamış, Türkiye bu sefer Milliyetçi Cephe (AP, MHP, MSP, CGP ittifakı) uygulamalarıyla partiler düzeyinde, siyasal anlamda, bir kamplaşmanın içine itilmişti. Demirel'in başını çektiği bu süreç başarılı olamamış, 1977 seçimlerinde Ecevit, daha yoğun bir halk desteğiyle, %42 oy alarak tek başına iktidara gelmiştir. Bu da 12 Mart'ın kendi açısından, sorunu çözemediğini gösteriyor.

Bundan sonraki gelişmeler, sadece askerlerin değil, aynı zamanda Türkiye'nin müttefiklerini de ilgilendirir niteliktedir. Çünkü Türkiye'nin (12 Mart'ın gerekçelerinden birini teşkil eden), bir kamp değişikliği içine girebileceği (ABD'den koparak Sovyetler Birliği'ne yanaşacağı) endişesi (başta ABD olmak üzere), bu güçleri yeni bir strateji oluşturmaya itmiştir.

Diğer önemli gelişme, bu dönemde ABD, NATO ve onun Türkiye'deki uzantılarının, kendine has Gladio tipi örgütlenmeleri, kontrgerilla hareketlerini Türkiye içinde de örgütleyerek, devreye sokmaları ve bunun sonucunda ve ittifakında ordunun 12 Eylül Darbesini gerçekleştirmesidir. Nitekim sağdaki ve özellikle soldaki hareketlerin içinde yer alan öğrenci ve diğer devrimci liderler, o kadar çok sıklıkta öldürülüyorlardı ki, halk bir yandan bu durumu artık kanıksar hâle gelmiş öbür yandan da bir an önce bitirilmesini bekler hale sokulmuştu. Çünkü öldürme işini denetleyen, önce halkı bu psikolojiye alıştırıyor, sonra öldürüyor ya da öldürtüyordu.

Toplumun panik hâlini yaşamasını isteyenler, yönetenlerin yönetemez, yönetilenlerin de yönetilemez olduğunu göstermek ve askerî darbeye zemin hazırlamak için adeta öldürme olaylarına göz yumuyordu. Buradan yola çıkarak şunu söylemek mümkündür: 12 Eylül Darbesi'nin kararı, 1980 yılında alınmış değildir, uygulamalar bu kararın bundan 3 yıl önce 1977 yılında alınmış olduğunu ve adım adım uygulamaya konulduğunu gösteriyor. Bu dönemde, etkileri daha sonra da devam edecek üç önemli olaya tanık olunmaktadır: 1) Ülkücülerin kullanılması. 2)Gladio tipi örgütlenmeler ve kontrgerillanın temelinin atılması. 3)Türkiye'yi Susurluk sürecine götürecek olan sivil kişilerin (Abdullah Çatlı gibi) kullanılmasına başlanmasıdır.

​Bu üç olgu, "Derin Devletin”, hem 12 Eylül Darbesi'nin hazırlanmasının, hem de Susurluk'u yaratan sürecin organize edilmesinin dışında olmadığını gösteriyor. Bu alışkanlık sonra da devam etmiş nihayet 28 Şubat süreci yürürlüğe konulmuştur. 28 Şubat, görünürde siyasal İslam'a karşı yapılmış bir hareket gibi gözükse de aslında sağ-sol ayrımı yapmaksızın muhalif kesimlerin bastırılmasına yönelmiş, bu bağlamda siyasal yapının, bu hareketi gerçekleştirenlerin arzuları doğrultusunda, yeniden dizayn edilmesi hedeflenmiştir.

​Çıkış Garantileri

​Bütün bu askeri-militer eylem ve yönelimlerde Askerî yönetimler ve müdahaleler, idareyi sivillere terk ettikleri hâlde, yetkilerini ve etkilerini yasalarla artırmış, kendileri için sonradan korunabilecekleri çıkış garantileri geliştirmişlerdir. Bunlar vesayet yetkisi, mahfuz alanlar oluşturma, seçim sürecinin yönlendirilmesi, askerî yönetimlere ait tasarrufların geri alınmaması ya da iptal edilmemesi ile af ve bağışıklık yasaları şeklinde işlemiştir.

1961 Anayasasının Türk Silahlı Kuvvetlerine sunduğu çıkış garantilerinin, 1971-1973 Anayasa değişiklikleri ile ve 1982 Anayasası'yla daha da genişlediğini göstermektedir. 28 Şubat Müdahalesi ise anayasal bir değişikliğe yol açmamış, ama gerek yapılan yeni yasal düzenlemelerle gerekse de yarattığı psikolojik ortam ve baskı ile bu durumu daha da pekiştirmiştir.

​Bu gelişmelerin bir bilançosu yapıldığında, şu söylenebilir: Türkiye, çok partili sisteme geçtiği son yarım yüzyılda, dört askerî darbe ve müdahale yaşamış, bu durum Türkiye'nin hiçbir sorununu çözemediği gibi, aksine ülkenin çağdaş demokrasilerle olan mesafesini daha da arttırmıştır. Bu süreç, askerin siyaset alanı üzerindeki etkisini ve kontrolünü artırırken, siyasal ve demokratik alanı çeşitli gerekçelerle sınırlandırmış, ekonomide kalkınmayı sekteye uğratmış ve ülkenin birçok sorunu artarak günümüze gelmiştir. Ayrıca askerî darbe ve müdahalelerin bu kadar sık yaşanması, neredeyse olağan hâle gelmiş, bütün sıkıntılı zamanlarda "asker gelir mi" beklentisi ve tartışması, bu durumu adeta meşrulaştırmıştır.

​Askerî darbe ve müdahalelerin dış konjonktüre bağlı olarak gelişmesi, yarattığı ortam ve koşullar, Türkiye'de sol hareketleri zayıflatırken, sağ ideolojiyi ve hareketleri güçlendirmiş; yarım yüzyıllık sürecin büyük kısmında ülkenin, sadece sağ iktidarların ve sağ politikaların hakimiyeti ile yönetilmesi, bazı dengeleri sarsmakla kalmamış, aynı zamanda ağır bedellere yol açmıştır.

​Nitekim bu süreçte, Cumhuriyet tarihinde üzeri betonla örtülen sorunların birçoğu yeniden, ama bu sefer daha güçlü bir biçimde ortaya çıkmıştır. Bu sorunlardan bazıları, etnik (Kürt sorunu), dinî (siyasi İslam sorunu, Alevilik sorunu, laiklik sorunu), demokratik (darbeler sorunu), tarihî (geçmişle hesaplaşma sorunu) ve ekonomik (kötü yönetim, yoksulluk ve yolsuzluk) sorunlarıdır. Askerî darbeler, bu sorunları çözmek yerine daha da ağırlaştırmıştır. Oysa Türkiye, bu sorunları çözmeden yoluna devam edemez. 21. yüzyıla çağdaş bir devlet olarak girmenin, demokrasisini bütün kurum ve kuruluşlarıyla oturtmanın ve geliştirmenin yolu bu sorunları çözmekten geçmektedir.

​Sonuç

Türkiye’de değişimin en can alıcı noktalarından biri sivil asker ilişkilerinin yeniden düzenlenmesi, en azından AB standartları düzeyine yükseltilmesiydi. Bu da en pratik anlamıyla demokrasinin her türlü vesayetten kurtarılmasını, dolayısıyla askerin politikadaki ağırlığının sınırlandırılmasını gerektiriyordu. AKP bu vesayeti zayıflattı ama yerine kendi statükosunu kurdu.

AB'ye tam üye olmak için hayati öneme haiz Katılım Ortaklığı Belgesi'nin (KOB) üzerinde hassasiyetle durduğu konulardan birisi de buydu ama epeydir rafa kaldırılmış durumda. Askerî darbe ve müdahalelerin söz konusu olamayacağı böyle bir ortaklık sürecinde askerî harcamaların Sayıştay denetimine tâbi tutulması ve şeffaflaştırılması, askerî mahkeme kararlarının üst mahkemelerin denetimlerine açık olması, darbecileri sivil yönetimde koruyan ve kollayan anayasal ve yasal düzenlemelerin (çıkış garantilerinin) kaldırılması gibi düzenlemeler, atılması gereken acil bazı adımlar olarak sayılabilir. ​Bütün bunlarla birlikte, yeni, sivil ve demokratik bir anayasa ihtiyacı her gün biraz daha artmaktadır. Türkiye'nin yapması gereken, bunları içselleştirmesi ve yaşama geçirmesidir. (devam edecek)




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook
Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi