Iğdır Üniversitesini Geliştirme Vakfı’nın İlk Toplantısı Yapıldı Iğdır Üniversitesini Geliştirme Vakfı’nın İlk Toplantısı Rektör Alma Başkanlığında...           • 3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ ENGELLİ BİREYLERİN İNSAN ONURUNA YARAŞIR BİR YAŞAMA SAHİP OLABİLMESİ, HEPİMİZ İÇİN ONURLU B...           • Iğdır Üniversitesinde Öğrenci Toplulukları Tanıtım Günleri Başladı Iğdır Üniversitesi Öğrenci Toplulukları Tanıtım Günleri büyük bir coşku v...           • Ahmet Yesevi Üniversitesi Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü: Âşık Hizani Ahmet Yesevi Üniversitesi Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü: Âşık Hiza...           • Brucella Hastalığı İle Mücadele Çalışmaları Devam Ediyor Aralık İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından Hayvan Hastalıkları ile...           • Özel Güvenlik Görevlilerine Yönelik Eğitim Toplantısı Yapıldı Iğdır Üniversitesinde görev yapan özel güvenlik görevlisi personellerine ...           • Altılı Masa Anayasa Taslağını Açıkladı... Altılı Masa'nın Anayasa taslağı açıklandı: Tek adam sistemini sona erdirmeyi taahhüt e...           • Akran Zorbalığına Karşı Aileler Ne Yapmalı? Çocukların psikolojisini, okula uyum sürecini olumsuz etkileyen akran zorbalığına karş...           • İYİ Parti 3. Merkez İlçe Olağan Kongresi Yapıldı İYİ Parti Iğdır Merkez İlçe 3. Olağan Kongresi bugün yapıldı. Saat onda başlayan ve te...           • Ünsal, Önder Çam ve Aysun Eliş’e Soykırım Kitabını Hediye Etti Türkiye Azerbaycan Dostluk Dernekleri Federasyonu Genel Başkan yardımcısı ve   ...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
Reklam Alanı

En Son Haber Videoları

CHP Kars Milletvekili aday adayı Alibeyoğlu'ndan alan çalışması 

HDP İl Örgütü: TSK’nin Hava Saldırıları Bir An Önce Son Bulmalı 

Memur-Sen Şube Başkanından 'Yolsuzluk Var' Açıklaması 

CHP İl Örgütü Atatürk'ü Andı 

Iğdır'da '1 Kasım Dünya Kobanê Günü Kutlaması 

CHP, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda Atatürk Anıtındaydı

HDP'den 'Kimyasal Silah' Açıklaması

Buldan'ın Iğdır Esnaf Ziyareti Mitinge Döndü

Buldan Iğdır'da: Habip Eksik Şahsında HDP ve Kürtlere saldırıdır

HDP: Vekilimize Yapılanlar Iğdır'a ve Kürt Halkına Yapılmıştır

Iğdır’dan Kürtçe Öğretmenleri İçin Çağrı: 200 Ek Atama Yapılsın

Son Videolar

Kul Yusuf Kümbeti
3840 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
3623 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Şahmeran Efsanesi
4225 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır kMM'den Görüntüler
3451 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Zahiro İdîr'e Dibeje
4064 İzlenme, 0 Yorum

Aşık Hizani Iğdır Eşliğinde
3977 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Sesi Eşliğinde Iğdır
3615 İzlenme, 0 Yorum
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

Destana Rızgan û Nûrê - Occo Mahabad

Destana Rızgan û Nûrê

Yazar: Occo Mahabad |  Tarih: 19 / 09 / 2021 |  Yazı Okunma: 643


Hîma vê destanê li ser evîneke negihîştî û azarkêş hatiye afirandin. Aliyekî hezkirineke mezin û fedakar lê li aliyekî din bedbextbûneke kesernak û wêranker tê dîtin. Çavkaniya vê destanê jiyana me ya rojane ye ku her ro li herêmekê rastî me tê. Di vê destana klasîk û xelkî de motîfên sereke eşq, evîn, hevnegihiştin, êşkişandin, bêrî, hêvî, fedakarî, berxwedan, tirs û mirin in.

Di destanê de em dibînin ku çînên serdest, hêzdar û dewlemend çînên bindest û kedkar biçûk dibînin, qîzên xwe layiqî wan nabînin.

Dengbêjên me vê destanê di meqama klamkî de û bi awayekî kurt vedibêjin lê çîrokbêjên me ji gellek aliyan û bi detayî ji me re neqil dikin. Rehmetî meta min çîrokbêjek pirr jêhatî bû, dikaribû bi saetan ji we re qala destan û çîrokên curecur bikira. Ez ê hewl bidim ku ji devê meta xwe vê destanê ji we re binivîsim.

Rizgan û Nûrê aşiqê hev in û bi salan e hev hez dikin lê Rizgan şivanê gund e, feqîr e, belengaz e, bê mal û milk e, xortekî camêr û dilsoz e. Ne neheqiyê dike ne jî neheqiyê qebûl dike, merivekî dilgeş û adil e.

Nûrê qîzeke bedew û xweşxûy bû, husn û cemaleke wisa lê hebû dema meriv çav pê diket te digot qey horî ye ji bihûştê reviyaye hatiye li kêleka Rizgan rûniştiye. Meriv dêna xwe bida wek ava kevserê bû, dilê xortan pê tev kûl û birîn bûn.

Bavê Nûrê serdestê gund e, dewlemend e, dixwaze qîza xwe bide mirovekî zengîn û wekî xwe bi nav û deng. Li ber çavê wî, merivên feqîr rût û tazî bûn, xêr jê nedihatin, ew xwe bikuşta jî qîza xwe nedida feqîrekî.

Occo kurapê Nûrê ye, girêdayî erf û edetên xwe ne, herî zehf nêçîran hez dike bi taybetî nêçîra kêvroşkan. Occo jî wekî apê xwe merivekî dewletî û hêzdar e. Ji zartiyê heta xortaniya xwe bi Nûrê re mezin bûye, bi salan e dil berdaye Nûrê. Sibê zû radibe ji vê deştê bigire heta vê qûntarê, Nûrê berê xwe bide kuderê şev û roj li pey Nûrê mîna siyekê digere, bi dizîka çavdêriya wê dike. Occo naxwaze ku Nûrê bi Rizgan re bizewice. Merivekî çavsor, hesûd û zalim e.

Çend caran malbata Rizgan ji bo xwezginiyê diçin mala bavê Nûrê lê di her çûyînê de bi destvala vedigerin. Bavê Nûrê Rizgan biçûk dibîne, dilê wî tune ku qîza xwe bi şivanekî re mêr bike. Rizganê belengaz çi dike çi nake nikare bigihîje miradên xwe.

Rizgan bi rojan difikire, dawiyê biryar dide ku wê Nûrê birevîne şikefta Qûlî. Biryara xwe dibêje Nûrê lê Nûrê naxwaze Rizgan wisa bike ji ber ku qîzrevandin işê namûsê bû li gorî kevneşopiyên civakî dawiya revê kuştin û mirin bû.

Nûrê bi lavayî bang dike Rizgan:

Bê de lolo lolo lolo…

Rizgan ez bi qurban nizanim bextê min bû yan talihê te bû?

Berfanî berfa nerm e.

Heyrano rûkê erdê kiriye wekê çerm e.

De tu were min porkura Xwedê nerevîne, nebe Şikefta Qulî.

Şikefta Qulî şikeftekî cihê bê warî, cangê kurapê min nêçirvan e.

Sibê zû radibe, pey kevrûşka digerine.

Ax Rizgano ez bi qurban, tu were îzê bîne ser me, min bikuje.

Lo te jî ser da axx?”

Bê de lolo lolo lolo…lolo Rizgano Bê de lolo lolo lolo…

Rizgan guh nade Nûrê, bi hespê xwe yê qemer û qewî wê direvîne şikefta Qûlî. Şikefta Qûlî cihê aşiq û evîndaran e, ji gund dûr e, ewle ye. Her evdê Xwedê nikare derkeve serê şikeftê, li ser zinarekî bilind û asê ye.

Piştî revê herdu dilketî û evîndar diwestin, Rizgan gazî Nûrê dike:

Rizgan go Nûrê, wa Nûre, were qasekî çoka xwe bide erdê,

Ezê serê xwe bidim ser çokê ye.

Nûre çoka xwe dide erdê, Rizgan serê xwe dide ser çokê ye.

Kete xewê û xewnê ye.

Ji xewa şêrîn bazda go Nûrê, wa Nûrê! Mala bavê lê xerab bûyê!

De rabe minê xewnekî dîtiye.

Ezê xewna xwe bibêjim, tu porkura Xwedê xewna min şirove bike axx.

Ê de go; “min dîtibû darekî li derê mala bavê te şîn bûye.

Wê darê du çiqil, her çiqil sêvekî, her sêvê kewekî gozel li ser e.

Minê bala xwe dayê teyrê qereqûşê jor de li serê herdû kewa gozel difirî ax.”

Rizgan bi tirs ji carekê ve behsa xewna xwe dike, Nûrê xewna wî dibihîse diricife, tirs û xofeke mezin û bêhempa dikeve dilê wê. Qîzrevandin karê mêran e lê dawiyê kuştin û mirin e. Dizane ku bavê wî niha ji bo dîtin û kuştina wan, kurapê wê Occo peywirdar kiriye. Occo zalim e çavsor e, ew ê xwîna wan birijîne bo namûs û mêraniyê.

Bang dike Rizgan, tirsa xwe jê re şîrove dike:

Nûrê go; Rizgan ez bi qurban, Xwedê xewna te bi xêr ke.

Dara derê mala bavê min ji bejna min e.

Herdû çiqilê pêva bext û mirazê min û te ne.

Herdû sêvê li ser, memikên min in.

Herdû kewê gozel eslê rihê me ne.

Teyrê qereqûçê Occo’yê kurmamê min ê nêçîrvan e.

Sibê zû radibe, pey kevrûşka digerîne.

Ax Rizgano ez bi qurban, tu were îzê bîne ser me, min bikuje.

Lo te jî ser da axx.

Bê de lolo lolo lolo…lolo Rizgano… Bê de lolo lolo lolo…

Rizgan dibê netirse Nûrê aş be, heke Occo mêr be ez jê mêrtir im. Çima destê Occo bi çek e yê me bi text e.

Nûrê tê cem Rizgan, dikeve hembêza wî ya êgir, dilê xwe dike nermenerm. Lêvên xwe datîne ber qeraxa devê Rizgan laşê xwe dike germegerm. Hev şa dibin pev şa dibin kelekel. Dikevin xew û xewneke giran heya ber sibê. Nûrê bi qebqeba kewan hişyar dibe.

Sibe bû, kubara sibê ye.

Nûrê derdikeve ber derê şikeftê ye.

Dinêre Occo xuya ye jêr de tê ye.

Nûrê diçe pêşiyê Occo.

– “Occo ezê bextê te de me,

Were Rizgar nekuje xortek heyf e, take tenê ye.

Were min porkura Xwedê bikuje,

Poz û guhê min jê ke, têke cêva xwe de.

Sibê ro nava eşîrê derxe. Him te re nav e, lo him namûs e ax.”

Bê de lolo lolo lolo…lolo Rizgano…

Teyrê qereqûşê Occoyê zilimkar, bi fermana bavê Nûrê hatiye ji bo kuştina herduyan. Occo Nûrê guhdar nake, bi sîle û şeqamên nexêr canê wê diêşîne, berê Nûrê dikuje pişt re Rizganê di xew û xewnê de ye....

Destana Rizgan û Nûrê bi trajediyeke mezin bi dawî dibe. Nahêlin herdu evîndar bigihîjin miradên xwe û bi bextewarî jiyanek ava bikin. Di destanên evînî de taybetiya sereke hevnegihîştina aşiq û dildaran e. Tucarî derfeteke gengaz peyda nabe ku pevre emrê xwe derbas bikin.

Cudahiyên çînî, civakî û takekesî di vê destanê de pirsgirêkên herî mezin in. Malbatên dewlemend merivên kedkar, karker û feqîr biçûk dibînin naxwazin qîzên xwe bidin wan. Ji ber vê yekê her meh bi dehan civanên Kurd ji bo mehneya namûsê tên kuştin. Heke em derdora xwe baş mêze bikin em ê bibînin ku li Kurdistanê bûyerên bi vî şiklî her ro diqewîmin, gellek Rizgan û Nûrê di civaka me de bi pisgirêkên wisa re rû bi rû dimînin.

Email: occomahabad@gmail.com

Site: https://occomahabad.wordpress.com

17:02




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook

Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler
İstatistikler
Toplam: 2335372
Aktif: 9
Bugün: 705
Dün: 930

Sitemizdeki yazı, fotoğraf ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi