Bin Yılların Kürt Efsanesi: NEWROZ - Murat AKKUŞ

Bin Yılların Kürt Efsanesi: NEWROZ

Yazar: Murat AKKUŞ |  Tarih: 20 / 03 / 2026 |  Yazı Okunma: 1841

---

Newroz, Kürt halkının demirci Kawa önderliğinde Dehak’ın zulmüne karşı isyan ateşini tutuşturduğu ve zaferle taçlandırdığı gündür. "Yeni gün" anlamına gelir.

 

Newroz, Kürt ulusunun Demirci Kawa önderliğinde Asurlu kral Dehak’ın zulmüne isyan ateşini tutuşturduğu ve haksızlığa başkaldırı, zulme karşı halkın uyanış mücadelesi olarak kutlanır. Kürt ulusunun zalim Dehak'a karşı elde ettiği zaferin bayramı ve mücadele günü olarak birçok ulusa yayılmıştır.

Newroz, Kürtlerin olduğu için yıllarca yasaklandı. "Newroz kutlamak haramdır. Newroza gidenler ateşe tapıyorlar" vaazlarını az duymadık. 1992’deki Iğdır Newroz kutlamasında gözaltına alındığımı bilirim.

Maalesef 21 Mart Newroz bayramı ülkemizde resmi tatil değil? Madem denildiği gibi "Türk bayramıdır" neden resmi tatil değil? Neden Konya, Nevşehir, Trabzon, Muğla, Uşak kutlamıyor? Kürdün Bayramı Newroz, Kürde komşu yaşayan halkların Azeri'nin de, Türk'ünde Acem’in de kutlayan tüm bölgenin bayramıdır. Her iki vekilimiz de Newroz’un resmi tatil ilan edilmesi için TBMM’ye öneride bulunmalı ve Newroz Resmi Tatil ve Bayram ilan edilmelidir.

 

Tarihi anlamı ile Newroz, özlenen özgürlük baharının geldiği gündür

 

20 Mart akşamı zalim Dehak'ın sarayına baskın düzenleyen Demirci Kawa komutasındaki halk zaferle çıkar. Zalimin zulmü biter. Ve özlenen özgürlük baharı gelmiş olur.

 

Newroz'u anlamlı kılan budur işte. Newroz’a dini inançlar ve değişik yerel motifler katarak yaygınlaştıran halklar renk katmışlardır. Kürdün özgürlük bayramı Newroz'un başka halklarca da benimsenip kutlanması apayrı bir güzellik katmaktadır...

 

Newroz, Kürt tarihçileri ile Kürtlerin en eski dini olan Zerdüşt'ün Kitabı Zend-Avesta’da, Firdevs'in Şerefnamesinde Ömer Hayyam'ın Newroznamesinde, Şerefxan'ın Şerefnamesinde ve günümüzde çeşitli yazılı eserlerde değişik şekillerde işlenmiş, günümüze taşınmıştır.

 

Newroz’un Kürtler için anlamı nedir?

 

Kürt mitolojisinde Newroz Bayramının çıkışı ve tarihi şöyle anlatılmaktadır. Kawa efsanesine göre, günümüzden 2517 yıl öncesinde Kürt Kral Cemşid’i yıkarak yerine geçen Dehak adında çok zalim olan Asurlu kralın yönetiminde yaşayan Kürtlerin içinden çıkan Kawa adında bir demircinin isyanı ve Dehak’ı öldürmesi anlatılmaktadır.

 

Mezopotamya’da hüküm süren Asurlu kral Dehaq, kısa zamanda etrafa saldığı dehşetle adından söz ettirir. Dehaq, çok amansız bir hastalığa yakalanır, Her iki omuzun da iyileşmeyen yaralar çıkar. Omzundaki yaralar kapandıkça tekrar açılmaya başlar. Korkunç acılar yaşamaya devam eden Dehaq, Ülkedeki bütün hekimleri çağırır ama hiçbiri derdine çare bulamaz, En sonunda hekimler çareyi söyler ve tek çaredir ki Kürdün gününü, geleceğini belirleyecektir. Bu acıların dinmesi için, yaraların her gün iki gencin beyinleriyle tedavi edilmeleri gerekir.

 

Dehaq’ın emri ile her gün iki Kürt genci saraya getirilir, başları kesilir ve beyinleri yaralara koyulur, zamanla gençlerin ölümü halk arasında büyük tepkilere neden olur, halk korku ve dehşet içindedir. Sonraları Dehaq'in Sarayına Armail ve Karmail adlı iki kardeş kralın sarayına aşçı olarak girmeyi başarırlar, Bu duruma tahammül edemezler. Ve her gün getirilen iki genci saklarlar ve onların yerine iki koyun beynini Dehaq'a sunarlar. Kendi yerlerine koyun kesilip kurtarılan Kürt gençleri ise dağlara kaçarlar, bu durum yıllarca sürer.

 

Newroz ateşi ile sarı, kırmızı ve yeşil renkler nereden geliyor?

 

Bir gün daha önce oğlunu ve kardeşlerini Dehaq'ın öldürdüğü Demirci Kawa, bu duruma isyan eder. Halkının böyle katledilmesini kabullenmez. Yiğit, cesur ve iyi yürekli biri olan Kawa, halkını ve bunca senedir dağlara sığınan gençleri örgütler, büyük bir ayaklanmanın başına geçer.

Ve Beklenen gün gelir. Asurluların başkenti Ninova'yı kuşatırlır. (Ninova Irak Kürdistan bölgesel yönetiminin Başkenti Erbil’in yanında yer alan tarihi bir kenttir)

 

Dehaq'in Sarayına gizlice giren Kawa, onu balyozuyla öldürür. Onu öldürdüğünü sarayın dışında bekleyen taraftarlarına haber vermek için önceden anlaştıkları gibi sarayın yüksek bir yerinde bir ateş yakar ve bu ateşi gören Kawa’nın taraftarları sarayı basarlar. Böylece sabaha karşı Dehak'ın krallığını yıkarak sarayı ele geçirirler. Yüksek bir yere çıkan Kawa halkın zulümden kurtuluşunu kutlamak için giymiş olduğu sarı, kırmızı ve yeşil renkteki demirci önlüğünü sallayarak sevincini gösterir.

 

İşte o gün takvimler M.Ö. 21 Mart 612'yi göstermektedir. Artık Halk için yeni bir dönem başlamıştır. Ve her yıl Kürtler 21 Mart'ta büyük ateşler yakarak, özgürlüklerine kavuştukları bu günü kutlamaktadırlar. Keyasker'e eski Med dilinde "lider, önder, komutan" anlamına gelen ''Kawa'' denilir. O günden sonra, bütün Mezopotamya özgür olur.

 

O gün omuzlara alınan Demirci Kawa'nın sevinçten salladığı sarı, kırmızı ve yeşil renkteki demirci önlüğü, özgürlüğe kavuşan halklar için bir sembol olur. Sarı, kırmızı ve yeşil renkler o günden bugüne Kürtlerin ulusal renkleri arasında yer almıştır. Bu renkler giyim kuşamları ile dokudukları Heybe, halı ve kilimlere kadar yansımıştır. Kürtçede Newroz için söylenen yüzlerce şarkı günümüze kadar gelmiştir.

 

Demirci Kawa için ‘Mezopotamya'nın Spartaküs’üdür” diyen yakın tarihteki bazı batılı tarihçiler Newroz için “Asur İmparatorluğu Mezopotamya halklarına, Kürtlerin ataları olan Medlere, İran'lıların ataları Perslere ve şimdi soyları tükenen Hurilere, Babillere, Elamlılara çok zulüm yapıyordu. Kürt Med Generali Keyasker (Kawa), Asur zulmüne ve zalim Dehak'ın saltanatına son verdiği gündür.” Diye yazmaktadırlar.

 

Özgürlük baharının geldiği gün olan 21 Mart Yeniden Diriliş ve Mücadele Gününe selam olsun.

Newroz'u kutlayan tüm halkların Newroz Bayramı kutlu olsun!

Newroz Piroz Be…

Erbil'deki Demirci KAWA Heykeli...

12:15

Yazarın diğer yazıları
Iğdırlı, Neden Çevre İllerden Daha Pahalıya Uçuyor? Gamêşkiran Bir Halkın Hayatta Kalma Tecrübesidir Dehşet Verici Bir Hadise..! Iğdırlı İhracatçılar DAİB Seçiminde Abdullah Atalar’ın Yanında Bin Yılların Kürt Efsanesi: NEWROZ Halepçe asla unutmayacağımız kara günün adıdır Antik Çağlardan Günümüze Uzanan Kadın Emeğinin İzi: Teşi Bazen Tek Şansın Öfkendir Onurlu Yaşamak Ya Da Yaşamamak Bu dünyadan TERZİ FİKRİ geçti… Niteliksiz Kişiler Tarafından Yönetilmek Su Kesikken Kombi Çalışır Mı? Zararı Var Mı? Lojmanda Kalıp Evini Kiraya Verenler Vicdanınız Rahat Mı? Kurt Dalmış Sürüden Artık Hayır Yoktur! Iğdır’ın Kalkınması Tarım ve Hayvancılıkla Mümkündür Ulu Cami cemaati bitişiğe banka yapılmasına karşı Kazım Karabekir Paşa'nın Kaleminden Iğdır'ın Kurtuluşu Şahlar Da Gider, Şahinşahlar Da Adım Nerede? Kürt Mona Lisa Keça Kâfroş’un Hikâyesi Okunmaya Değer Bir Yazı Destana Rızgan û Nûrê Baban Mirliğinin Şairi: Salim Şahmeran Efsanesi Artık Köylümüz Köylü Değil! Halk M.Nuri Güneş’ten çeteleri açıklamasını bekliyor (video) Cumhuriyet gazetesi Rektör Gürel'e yanlış yaptığını anladı Seyyar satıcılardan ne istiyorsun bay başkan? Evdalê Zeynikê Batıl İnançlarımız Benazir Butto Anısına Saygıyla Irak Kürdistan'ı Bağımsız Artık... Hayaller 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı Kutlu Olsun Leyla Kasım 51 Yıl Önce Bugün İdam Edildi Kürtçe’de Sevgiliye Hitap Sözleri (Peyvên Evînî Yên Kurdî) Barışa ve Sanata Adanmış Bir Ömür: Sırrı Süreyya Önder Ünlü Kürt Aşk Destanları Navê Hespên Leheng û Navdarên Kurdan (Kürt kahraman ve ünlülerin atlarının isimleri) 37 Yıl Dönümünde Enfal Jenosidini Lanetliyorum! Sevgiden Bahseden Doyumsuz Şımarıklar Memê Alan Destanı Korku Ve Aşk Halk Hekimliğinden Örnekler Kadında Cinsel Duygu Yönetimi Heso İle Naze’nin Devasa Aşk Hikayesi Davulcu Eziyetine Katlanmak Zorunda Mıyız? Mela Mustafa Barzani’yi Saygıyla Anıyoruz Bu Yazıyı Her Gün Okuyun Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü Uyuşturucu Bağımlısı Gencin Anasına Yazdığı Son Mektup! İnönü’nün Doğu Planı: ‘Türkleştirin’ Ağrı Dağı’ndaki Yer Altı Şehirleri Ortadoğu'da Şiddet ve Seks Feqîyê Teyran’ın Papaz Hikâyesi Iğdır'da Sigara Yasağını Dinleyen Yok! Mem û Zin’in Aşkı Iğdır’da Komik Şeyler Oluyor! Ceza Dediğin Böyle Olur! Av. Medet Serhat Anısına Saygıyla... Serdarbulak'taki Rus Kışlası Neden Restore Edilmiyor? Sümerlerin En Ahlaklı Esnafı Kasap Dumuzi'nin Hikâyesi Süleyman Demirel'in Unutulmaz Sözleri Iğdırlı Zifiri Karanlıkta Erzurum Yollarında! Meşhur Agora Meyhanesi'nin Hikâyesi ve Şiiri Sözde Değil, Özde ‘İki Devlet Bir Millet’ Olunmalı Tarihte Kürt İslam Alimleri, Bilim İnsanı, Filozof ve Liderler Korhan Meteor Çukurunu Turizme Kazandırmalıyız Sosyal Medya Bizi Nereye Götürüyor? Bir Kürt Destanı: NEWROZ Unutulmayan acının adı: HALEPÇE Doktor yokluğumuz alarm verirken yeni binaya gerek var mı? '4' Parmak Rabia İşaretinin Anlamını Biliyor Musunuz? Çocuklarınıza Kendi Ulusunuzun İsimlerini Verin Iğdır'da Uyuşturucu ve Ahlaki Yozlaşma Kira Fiyatlarındaki Fahiş Artışa 'Dur' Denilmeli Zengezur Koridoru Açılırsa Ne Olur? Kıyım Sürüyor! Savaş Kaya’yı Erzurum’a Sürdüler Aşiret Değil Kürdüz... Aşiretçilik Gericiliktir Kayısı Üreticisini Tekeller Zarar Ettiriyor Adil Aliyev Ezbere Konuşuyor Leyla Kasım ve Arkadaşları Unutulmadınız, Unutulmayacaksınız Iğdır ve Serhat Yöresi Kürt Mutfağından Yemek Tarifleri Iğdır İçin Deprem Hazırlığı Ümit Özdağ Iğdır’a Ne Demek İstedi? 14 Mayıs'a Giderken Seçmen Sayılarımız Qazi Muhammed’in Şehadeti ve Vasiyeti Bir Kürt Efsanesi: Newroz Kapanmayan Yara: Halepçe... Iğdır'da 'Önce Yaya' Kuralına Uyulmuyor? Iğdır Depreme Ne Kadar Hazır? TBMM Kayıtlarında 5 Eylül 1962 Iğdır Depremi Raporu Meral Akşener’in Bize Demek İstediği..! Kürtlerin Kurduğu Devletler ve Hanedanlıklar Prof. Dr. Sehîde Îbo’yu Ermeni Derin Devleti Katletti Böyle Hırsızlık Görülmedi! Kürt Kültürünü Çalan Çalana! Kavak İle Kabak Meselesi..! Köylerin Yol Ücreti El Yakıyor Sayın Vali... Havalimanımız Var Ama Uçamıyoruz..! ‘İki Devlet Bir Millet’ Sözde Değil, Özde Olmalı... Ziba ile Muhammed’in Başına Gelenler Iğdır’da Gezilip Görülecek Yerler Demokrasi Şehidimiz 'Medet Serhat Parkı'na Adını Verin! Ağrı Dağı Bize Bakıyor, Biz Ona Bakıyoruz! Kew û Rûvi Kaçak Mazot Satanlar Durdurulmalı ‘Matruşka Ferdi’ Üzerine Hakka ve Halka İhanet Edenler Ağrı Dağı’nda Yeşeren Servetler Melayê Goranî (Molla Gürani) Kimdir? Azeri Analardan Ninniler DAİB Seçiminde Iğdır’ın Adayı Var Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi Ne Getirdi? Dr.Tazegün, Dr.İlhan ve Sağlık Çalışanlarımıza Teşekkürler… Cihazdan Ezan Okutmak Caiz Midir? Bekçiler Uyuyor Mu? Hayırsever İş Adamı Masalı ve Gerçekler Seçmeli Kürtçe Dersi Bir Haktır: SEÇİN Iğdır Yalakalığın Başkenti Mi? REŞO AĞA BAYRAMLIK SORULAR! OLMADI SAYIN VALİ! Avrupa'ya İlticalar Üzerine Elektrik Faturaları Kira Bedellerini Geçti..! Iğdır'da Yönlendirme Tabelası Yokluğu Var..! Futbolda Kara Para Nasıl Aklanıyor? 'Kürtler Camii' Restore Olunca 'Türkler Camii' Oldu..! Aşı Olmada Geride Kalmak Iğdır'a Yakışmıyor Iğdır’daki İntiharların Sebebi Nedir? Sevgi Yolundaki Kapı Kızları..! Pêkenokên Kurdi (Kürtçe Fıkralar) Ferdi Turan Başarılara İmza Atacakmış..! Yakında Her Yer Tertemiz Olacak Leyla Qasım 47 Yıl Önce Bugün Celladına Meydan Okudu Ermenilerin Kafkasya’da Yaptığı Kürt Soykırımı... Halepçe Unutulmayan Acının Adıdır Gelin İle Güveyi Birbirine Kavuşuyor Dımdım Kalesi Destanı Iğdır'da Neler Oluyor? Cegerxwin Kimdir? O Sırrı Öğrenemedi..! *Hüseyin Penahi: Kalbimin Atmasına İzin Verin Ayasofya Kilise Olarak İnşa Edilmiştir Tarih Arapların Türklere Yaptığı İhanet Ve Kıyımları Yazar Derwêşê Evdî Destanı Küstürdüğünüz Sevgiliniz İle Barışmanın Yöntemleri Zembîlfiroş Efsanesi Paniğe Gerek Yok: Başaracağız Kürtlerin Özgürlük Efsanesi: NEWROZ Dengbêj Mukaddes’in İbretlikYaşamı..! Telefonda Neden ‘Alo’ Deriz Biliyor Musunuz? Fedlavi Kürd Devleti Iğdır Barosu Bu Konuya Eğilmelidir Nuh’un Gemisi Ararat’adır Korsan Emlakçılara Kim Dur Diyecek? Albay Uşmakov’un Kaleminden Kürtler (1828-1829) Dilenciliği Biz Meslek Yaptırdık! Soprano Pervin Chakar’ı Tanıyalım Erivan'daki Gök Mescid Üzerine... Belediye Neden Tabela Vergisi Almıyor? Taziye Yemeği Geleneği Sona Eriyor Iğdır Üniversitesinin Bölgeye ve Şehre Katkıları Newroz Resmi Tatil Ve Bayram İlan Edilmelidir Yeni Halepçeler Olmasın Güneşi Kadınlar Doğurur Kıssadan Hisse Bir Hikâye Taziye Yerinde Yemek İkramı Ve Mevlid! Kime Lider Denir? Steve Jobs'un Son Sözleri İnsan Haklarıyla İnsandır Düğün Evi İle Yas Evini Karıştırmayalım..! Ben Organlarımı Bağışladım. Ya Siz? Ağrı Dağı’nın Adı Değiştirilmeli... Özgürlüğün Anlamı..! Nargile Tehlikesi ve Denetimsizlik Kiziroğlu Mustafa Bey'in Hikayesi Sınırımız Yol Geçen Hanı Mı? 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nün Tarihçesi Kürt Düşmanlığının Böylesi..! Iğdır’daki Azerbaycanlılar Üzerine… Yerel Seçimlere Doğru Bugün On Ocak Çalışan Gazeteciler Günü Nasıl Da Geçiyor Yıllar Iğdır Valiliği Kömürü Baharda Mı Dağıtacak? SAYIN VALİMİZİN BİLGİLERİNE Iğdır'da Kadının Yaşamdaki Rolü Yapılan İyilikten Daha Çabuk Unutulan Bir Şey Yokmuş

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)