Cumhuriyet Kavgası - Zeki SARIHAN

Cumhuriyet Kavgası

Yazar: Zeki SARIHAN |  Tarih: 28 / 10 / 2025 |  Yazı Okunma: 639

---

Günümüzde iktidarla muhalefet arasındaki kavga, gerçekte bir cumhuriyet kavgasıdır. Türkiye’de Cumhuriyet’in ilan edilişinin 102. yılını kutluyoruz. Doğrusu buna candan bir kutlama demek mümkün değil. Zaten Türkiye’de “cumhuriyet” hiçbir zaman adına layık gerçek bir cumhuriyet olamadı.

Halkın kendi kendini yönetme anlamındaki cumhuriyet, daha Sivas Kongresi’nin yarattığı ikili iktidar günlerinde başlamış, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla kurumsallık kazanmıştı. Her ne kadar iki dereceli seçim sistemiyle oluşmuş da olsa 1920 Meclisi, Türkiye’nin o zamana kadar yarattığı en “millî” ve en demokratik yönetimini kurmuştu. 1 Kasım 1922’de İstanbul’da bile hükmü germeyen padişahlığa da son verince Türkiye gerçek cumhuriyete ulaşmaya ramak kalmıştı.

Gerçek cumhuriyet, köylüden, işçiden, şehir küçük burjuvazisinden, esnaf ve zanaatkârlardan oluşan halkın kendi temsilcileri yoluyla yönetildiği ve onların çıkarlarını ön plana alan bir yönetim olmalıydı. Ne var ki, halk kitleleri bunu gerçekleştirilecek bir siyasi örgütlülükten yoksunda ve aydınların bunun için kurdukları örgütlere de izin verilmedi. Cumhuriyet, grevleri, 1 Mayıs kutlamalarını, işçilerin sendika kurmalarını bile yasaklayarak halk kitleleri üzerinde yük olan bir burjuva cumhuriyeti olduğunu gösterdi.

Türkiye Cumhuriyeti, şek ve şüphesiz bir burjuva cumhuriyeti olarak kurulmuş ve bu özelliğini yıldan yıla pekiştirmiştir. Bu cumhuriyet, ülkede kapitalizmin gelişmesine çalıştığı gibi, İkinci Dünya Savaşı sonunda bu kapitalizmin Batı kapitalizmi ile bütünleşmesini da sağlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti, Türk burjuvazisinin sömürü ve hakimiyet aracı olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise, “cumhuriyet” adı kaldırılmamakla ve Meclis feshedilmemekle birlikte tek bir adamın milletin kaderine hâkim olduğu bir rejim haline gelmiş bulunuyor. Tek adam istediğini istediği suçlamalarla hapse attırıp siyaset alanını “temiz”leyebiliyor. Zaten sayısı pek az muhalif bir Televizyon kanalına el koyabiliyor.

Bugün cumhuriyet için kavga Meclis yetkilerinin geri kazanılması ve bu Meclis’in gerçek halk temsilcilerinden oluşmasını sağlama ve adalet üzerinden veriliyor.

Ülkemizde Kürt sorununun yüz yıldır çözülememiş olması bile, gerçek bir cumhuriyet rejimi kuramadığımızı gösteriyor.

KURTULUŞ YOK TEK BAŞINA!

Sözde değil, gerçekte halkın elinde, onun egemenliğinin aracı olan cumhuriyetimiz olsaydı, gidip de dünyanın bir numaralı emperyalistinin başında olduğu NATO denen bir paktta ne işimiz olurdu?

Kişilerin gelirleri arasında böyle büyük uçurumlar olur muydu?

Dahası, bugün beyinleri şartlandırmaya yönelik Orta Çağ kültürü ile halkın çıkarları ve kültürü arasında büyük bir fark vardır. Gerçek cumhuriyet, yurttaşların farklı dilleri gibi inançlarından ötürü de ayrım yapmaz. O bütün halkın cumhuriyetidir. Yüz yıldır Kürt sorunu gibi bir Alevi sorununun bulunması, gerçek bir cumhuriyet olamayışımızdandır.

Hak, hukuk, adalet gibi “Cumhuriyet” kavramı da başlangıçta taşıdığı olumlu anlam nedeniyle karşı çıkılamaz kavram haline gelmiştir. Bu nedenle iktidarı darbe ile geçiren üç-beş general tarafından ve İran’da ve Afganistan’da olduğu gibi mollalar tarafından bile kullanılıyor. Buna karşılık, Kuzey Avrupa ülkelerinde olduğu gibi en demokratik burjuva cumhuriyetleri Cumhuriyet kavramını kullanmaya ihtiyaç duymuyor. Dolayısıyla Cumhuriyet kutsal bir kavram değildir. Onun içeriği önemlidir.

Türkiye halkının bugünkü kavgasının gerçek bir cumhuriyet yani halk yönetimi kurmaya yönelik olması gerekir. “Kurtuluş yok tek başına/Ya hep beraber, ya hiçbirimiz!” sözlerinin alanları çınlatması hayra alamettir. (27 Ekim 2025)

Bana ulaşan kitaplar:

1. Yanlış İliklenen Düğme, Geçmişle Gelecek Arasında Cumhuriyet, Erdoğan Aydın, İstanbul- 2025, SRC Kitap, 679 s.

2. Fatsa Cıngırt Kayası Günlük Kullanım Kapları Işığında Antik Çağ’da Karadeniz Mutfak Kültürü, Ayşe Fatma Erol, Safiye Aydın, Ankara, 2021, 165 s. Bilgin Kültür ve Sanat yayınları

3. Tarihi ve Kültürel Boyutlarıyla Fatsa, Editörler Murat Özkan, Kâmil Yavuz, Cevat Erbil, Ankara, 2024, Fatsa Belediyesi yayını, 457 s.

4. Yunanlıların Uşak’ı İşgali ve Esaret Sancısı, Sadiye Tutsak, İstanbul, 2015, Yeditepe Yayınları, 463 s.

5. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Uşakta Sağlık, Mehmet Karayama, Uşak, 2022, Uşak Belediyesi, 211 s.

6. Millî Mücadele’de Aydın Sancağı, Editör Günver Güneş, Ankara, 2024, Akademisyen Kitabevi, 514 s.

7. Anılarda Manisa, Bedriye Aksakal, İzmir, 2025, Manisa Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı, 243 s.

8. Altın Uygarlığın Mirası, Bir Lazika Romanı, Barış Müstecaplıoğlu, İstanbul, 2025, Doğan Kitap, 288 s.

10:49

Yazarın diğer yazıları
Kurtuluş Savaşı Mı Milli Mücadele Mi? Bir Ahmet Telli Yazısı Türk Burjuvazisinin Nato’ya Sığınması Hekimoğlu Türküsü Hakkında Kadir İnanır... Çarık Okumaz Yazmaz Millet İktidarın CHP'yi Yok Etme Çabası Memleket Haberleri CHP'nin Başına Gelen Ege Mİ, Adalar Denizi Mİ? Halkçı Eğitim Düşüncesini Canlandırma Olanakları Halkçı Eğitimin Kaynakları Halkçı Eğitim Mücadelesi Zorunluluktur Okullara Saldırılar: Öğrencilerimize Ne Oldu? Köy Enstitülerini Kim Kapattı? Cumhuriyetçiler Kurultayı Ve Halkçılık Yalçın Küçük: Dikkatleri Üzerinde Toplamak İstiklal Marşı Arapça Söylenirse! Sosyalizm Öldü Mü? İlber Ortaylı ABD-İran Savaşı: Dış Tehdit Karşısında Üç Kırılma Noktası Okullarda Ramazan Etkinlikleri: Devletin Dini Adalettir Özgür Özel'e Açık Mektup Köy Enstitüleri Sürprizi: ŞEHİR BURJUVA DEMEKTİR 68’liler Sosyalisttir Acı Patlıcanı Kırağı Çalmaz Her Dindar, İyi İnsan Mıdır? Al Birini Vur Ötekine! 2025'te Yazı Hayatım 2025’te Neler Okudum Biraz “Milliyetçilik” Lütfen! Cellâdına Âşık Olma Meselesi Medyamızın Acıklı Dururmu CHP İmralı’ya Neden Gitmiyor? İddianame ATATÜRK Fatsa’da Sosyalist-Kemalist İttifakı Cumhuriyet Kavgası Kürt Sorunu Böyle Çözülmez Fatsalı Sarıhan Sülalesinde Politik Tercihler Okuma Alışkanlığını Nasıl Kazandırmalı? Uşak'ta iki gün Fatsa'da sekiz gün Kaldıralım sınıfları Tatil kültürü Kokuşma dibe vurdu Balık baştan koktu Mini etekle devrim yapamayız Alevi ve Kürt cumhurbaşkanı yardımcıları Mutaassıp, Ümmetçi, İslamcı, Şeriatçı CHP için: Hattı müdafaa yoktur, Sathı müdafaa vardır Eğitimimizin Dört Büyük Sorunu İnceldiği Yerden Mi? Hanım Kırar Bardağı Kaza Olur… Yüz Yıl Sonrasını Kim Bilebilir? Kürtler, Lozan ve Demokrasi Yüz Yıllık Bir Tabu Yıkılırken Sırrı Süreyya Önder'le Bizim Eve Ayda Kaç Lira Giriyor? 23 Nisan 1920'de Neler Olmuştu Köy Enstitüleri Yeniden Açılabilir Mi? Doğrusunu Söylemek Gerek Yoksullar Neden Sağcıdır? CHP’ye Çekilen Operasyon: KİM KAZANDI KİM KAYBETTİ? Üçüncü Dalganın Niteliği Pişmiş Aşa Su Katmak Gibi Olmasın Ama… İmam Hatip Okulunda Konferans Vermek! Öcalan’ın Çağrısı Üzerine: BAHARA BİR ŞEY DİYEN VAR MI? TÜSİAD’ın Açıklaması hakkında:Sınıf Mücadelesi Keskinleşiyor Ne Amerika Ne Rusya Tam Bağımsız Türkiye Muhalefetin Cumhurbaşkanı Adayı Nasıl Belirlenmeli? Esat'ın Posterleri Ayaklar Altında! Cehennem Odunu!” Suriye, Yağma Hasan’ın Böreği Mi? Sosyalistler Neden Oy Alamıyor? Muazzez İlmiye Çığ’ın Misyonu Ne İdi? Faşizmin Ayak Sesleri Kovsan Da Gitmez Okul Müdürlerini Neden Öğretmenler Seçmesin? Kadın Cinayetleri: NE BU ŞİDDET BU CELAL?

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)