Gamêşkiran Bir Halkın Hayatta Kalma Tecrübesidir - Murat AKKUŞ

Gamêşkiran Bir Halkın Hayatta Kalma Tecrübesidir

Yazar: Murat AKKUŞ |  Tarih: 20 / 04 / 2026 |  Yazı Okunma: 419

---

Yöremizde, 40 camışın öldüğü dönemi temsil eden "gamêşkiran" ayazı başladı. Bu hikâye aynı zamanda bir halkın hayatta kalma tecrübesidir.

 

Serhat bölgesi kentlerinin hava durumunda istikrarsızlık devam ediyor. Bazı bölgelerde hava sıcaklığı artsa da genel olarak havalar bir soğuyor bir ısınıyor. Iğdır’da ise "camêşkiran" ayazı başladı.

 

Gamêşkıran'ın Hikâyesi bölgemizde şu şekilde anlatılır: "Camış öldüren" anlamına gelen "gamêşkiran", bahar ayının belli bir döneminde aniden bastıran sert soğuklarına verilen bir isimdir. Rivayete göre uzun yıllar öncesinde bir kadın (bazı anlatılara göre erkek) 40 camışı (mandası) varmış. Nisan ayında hayvanların yiyeceği biter.

 

Kadın, güneşli havaya güvenerek hayvanları otlamaları için meraya götürür. Bu sırada gökyüzü kararır, kar ve fırtına başlar. 40 hayvan kar fırtınasından ve soğuktan dolayı ölür.

 

Kimilerine göre bu olay Nisan'ın 16'sında kimisine göre 20'sinde başlar. Bu süre bir hafta ya da 15 gün devam eder.

 

Bu olaydan sonra da bu dönem "Camêşkiran" olarak adlandırılır.

 

"Gamêşkiran" bir hikâyeden öte Kürt kültürünün bir parçasıdır. Cevahir Özdemir, Bu hikâye bir halkın hayatta kalma tecrübesidir.

 

Nisan ayının aynı zamanda "hesap ayı" olarak bilinir. Hayvandan insana her canlının yiyeceğini de bu aya göre planlanırdı. Eski kışların birer hayatta kalma mücadelesi idi. Halk planını hep en kötü kışa göre yaparmış. Evin kilerini çökelek peyniri (toraq), patates ve soğanla doldurarak, baharı beklerdi.

 

O dönemler, köylülerin kendi kendine yetebildiği ve toplumsal dayanışmanın en saf halinin yaşandığı dönemlerdi. Günümüzde iklimler eskisi gibi değil artık, Şimdiki kışlar çok hafif geçiyor, iklim değişti. Eskiden tandırın etrafında toplanır, çocuklara hayat masallarla anlatılırdı. Gecemizi de kışımızı da bu sıcaklıkla geçirirdik.

 

"Gamêşkiran" sonrası da "sitêser" dönemini başlar. (Sitêser: Boğa’nın altı günü. Güneşin Boğa burcunda olduğu Nisan ayının sonlarında gerçekleşen ve geleneksel takvimlerde fırtınasıyla bilinen 6 günlük dönemi ifade eder.)

Doğanın son direnişi” olarak tanımlanan bu dönemde de sıcaklıklar aniden düşer. "Sitêser" sonrasında da Serhat bölgesinde bahar başlar.

15:11

Yazarın diğer yazıları
Iğdırlı, Neden Çevre İllerden Daha Pahalıya Uçuyor? Gamêşkiran Bir Halkın Hayatta Kalma Tecrübesidir Dehşet Verici Bir Hadise..! Iğdırlı İhracatçılar DAİB Seçiminde Abdullah Atalar’ın Yanında Bin Yılların Kürt Efsanesi: NEWROZ Halepçe asla unutmayacağımız kara günün adıdır Antik Çağlardan Günümüze Uzanan Kadın Emeğinin İzi: Teşi Bazen Tek Şansın Öfkendir Onurlu Yaşamak Ya Da Yaşamamak Bu dünyadan TERZİ FİKRİ geçti… Niteliksiz Kişiler Tarafından Yönetilmek Su Kesikken Kombi Çalışır Mı? Zararı Var Mı? Lojmanda Kalıp Evini Kiraya Verenler Vicdanınız Rahat Mı? Kurt Dalmış Sürüden Artık Hayır Yoktur! Iğdır’ın Kalkınması Tarım ve Hayvancılıkla Mümkündür Ulu Cami cemaati bitişiğe banka yapılmasına karşı Kazım Karabekir Paşa'nın Kaleminden Iğdır'ın Kurtuluşu Şahlar Da Gider, Şahinşahlar Da Adım Nerede? Kürt Mona Lisa Keça Kâfroş’un Hikâyesi Okunmaya Değer Bir Yazı Destana Rızgan û Nûrê Baban Mirliğinin Şairi: Salim Şahmeran Efsanesi Artık Köylümüz Köylü Değil! Halk M.Nuri Güneş’ten çeteleri açıklamasını bekliyor (video) Cumhuriyet gazetesi Rektör Gürel'e yanlış yaptığını anladı Seyyar satıcılardan ne istiyorsun bay başkan? Evdalê Zeynikê Batıl İnançlarımız Benazir Butto Anısına Saygıyla Irak Kürdistan'ı Bağımsız Artık... Hayaller 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı Kutlu Olsun Leyla Kasım 51 Yıl Önce Bugün İdam Edildi Kürtçe’de Sevgiliye Hitap Sözleri (Peyvên Evînî Yên Kurdî) Barışa ve Sanata Adanmış Bir Ömür: Sırrı Süreyya Önder Ünlü Kürt Aşk Destanları Navê Hespên Leheng û Navdarên Kurdan (Kürt kahraman ve ünlülerin atlarının isimleri) 37 Yıl Dönümünde Enfal Jenosidini Lanetliyorum! Sevgiden Bahseden Doyumsuz Şımarıklar Memê Alan Destanı Korku Ve Aşk Halk Hekimliğinden Örnekler Kadında Cinsel Duygu Yönetimi Heso İle Naze’nin Devasa Aşk Hikayesi Davulcu Eziyetine Katlanmak Zorunda Mıyız? Mela Mustafa Barzani’yi Saygıyla Anıyoruz Bu Yazıyı Her Gün Okuyun Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü Uyuşturucu Bağımlısı Gencin Anasına Yazdığı Son Mektup! İnönü’nün Doğu Planı: ‘Türkleştirin’ Ağrı Dağı’ndaki Yer Altı Şehirleri Ortadoğu'da Şiddet ve Seks Feqîyê Teyran’ın Papaz Hikâyesi Iğdır'da Sigara Yasağını Dinleyen Yok! Mem û Zin’in Aşkı Iğdır’da Komik Şeyler Oluyor! Ceza Dediğin Böyle Olur! Av. Medet Serhat Anısına Saygıyla... Serdarbulak'taki Rus Kışlası Neden Restore Edilmiyor? Sümerlerin En Ahlaklı Esnafı Kasap Dumuzi'nin Hikâyesi Süleyman Demirel'in Unutulmaz Sözleri Iğdırlı Zifiri Karanlıkta Erzurum Yollarında! Meşhur Agora Meyhanesi'nin Hikâyesi ve Şiiri Sözde Değil, Özde ‘İki Devlet Bir Millet’ Olunmalı Tarihte Kürt İslam Alimleri, Bilim İnsanı, Filozof ve Liderler Korhan Meteor Çukurunu Turizme Kazandırmalıyız Sosyal Medya Bizi Nereye Götürüyor? Bir Kürt Destanı: NEWROZ Unutulmayan acının adı: HALEPÇE Doktor yokluğumuz alarm verirken yeni binaya gerek var mı? '4' Parmak Rabia İşaretinin Anlamını Biliyor Musunuz? Çocuklarınıza Kendi Ulusunuzun İsimlerini Verin Iğdır'da Uyuşturucu ve Ahlaki Yozlaşma Kira Fiyatlarındaki Fahiş Artışa 'Dur' Denilmeli Zengezur Koridoru Açılırsa Ne Olur? Kıyım Sürüyor! Savaş Kaya’yı Erzurum’a Sürdüler Aşiret Değil Kürdüz... Aşiretçilik Gericiliktir Kayısı Üreticisini Tekeller Zarar Ettiriyor Adil Aliyev Ezbere Konuşuyor Leyla Kasım ve Arkadaşları Unutulmadınız, Unutulmayacaksınız Iğdır ve Serhat Yöresi Kürt Mutfağından Yemek Tarifleri Iğdır İçin Deprem Hazırlığı Ümit Özdağ Iğdır’a Ne Demek İstedi? 14 Mayıs'a Giderken Seçmen Sayılarımız Qazi Muhammed’in Şehadeti ve Vasiyeti Bir Kürt Efsanesi: Newroz Kapanmayan Yara: Halepçe... Iğdır'da 'Önce Yaya' Kuralına Uyulmuyor? Iğdır Depreme Ne Kadar Hazır? TBMM Kayıtlarında 5 Eylül 1962 Iğdır Depremi Raporu Meral Akşener’in Bize Demek İstediği..! Kürtlerin Kurduğu Devletler ve Hanedanlıklar Prof. Dr. Sehîde Îbo’yu Ermeni Derin Devleti Katletti Böyle Hırsızlık Görülmedi! Kürt Kültürünü Çalan Çalana! Kavak İle Kabak Meselesi..! Köylerin Yol Ücreti El Yakıyor Sayın Vali... Havalimanımız Var Ama Uçamıyoruz..! ‘İki Devlet Bir Millet’ Sözde Değil, Özde Olmalı... Ziba ile Muhammed’in Başına Gelenler Iğdır’da Gezilip Görülecek Yerler Demokrasi Şehidimiz 'Medet Serhat Parkı'na Adını Verin! Ağrı Dağı Bize Bakıyor, Biz Ona Bakıyoruz! Kew û Rûvi Kaçak Mazot Satanlar Durdurulmalı ‘Matruşka Ferdi’ Üzerine Hakka ve Halka İhanet Edenler Ağrı Dağı’nda Yeşeren Servetler Melayê Goranî (Molla Gürani) Kimdir? Azeri Analardan Ninniler DAİB Seçiminde Iğdır’ın Adayı Var Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi Ne Getirdi? Dr.Tazegün, Dr.İlhan ve Sağlık Çalışanlarımıza Teşekkürler… Cihazdan Ezan Okutmak Caiz Midir? Bekçiler Uyuyor Mu? Hayırsever İş Adamı Masalı ve Gerçekler Seçmeli Kürtçe Dersi Bir Haktır: SEÇİN Iğdır Yalakalığın Başkenti Mi? REŞO AĞA BAYRAMLIK SORULAR! OLMADI SAYIN VALİ! Avrupa'ya İlticalar Üzerine Elektrik Faturaları Kira Bedellerini Geçti..! Iğdır'da Yönlendirme Tabelası Yokluğu Var..! Futbolda Kara Para Nasıl Aklanıyor? 'Kürtler Camii' Restore Olunca 'Türkler Camii' Oldu..! Aşı Olmada Geride Kalmak Iğdır'a Yakışmıyor Iğdır’daki İntiharların Sebebi Nedir? Sevgi Yolundaki Kapı Kızları..! Pêkenokên Kurdi (Kürtçe Fıkralar) Ferdi Turan Başarılara İmza Atacakmış..! Yakında Her Yer Tertemiz Olacak Leyla Qasım 47 Yıl Önce Bugün Celladına Meydan Okudu Ermenilerin Kafkasya’da Yaptığı Kürt Soykırımı... Halepçe Unutulmayan Acının Adıdır Gelin İle Güveyi Birbirine Kavuşuyor Dımdım Kalesi Destanı Iğdır'da Neler Oluyor? Cegerxwin Kimdir? O Sırrı Öğrenemedi..! *Hüseyin Penahi: Kalbimin Atmasına İzin Verin Ayasofya Kilise Olarak İnşa Edilmiştir Tarih Arapların Türklere Yaptığı İhanet Ve Kıyımları Yazar Derwêşê Evdî Destanı Küstürdüğünüz Sevgiliniz İle Barışmanın Yöntemleri Zembîlfiroş Efsanesi Paniğe Gerek Yok: Başaracağız Kürtlerin Özgürlük Efsanesi: NEWROZ Dengbêj Mukaddes’in İbretlikYaşamı..! Telefonda Neden ‘Alo’ Deriz Biliyor Musunuz? Fedlavi Kürd Devleti Iğdır Barosu Bu Konuya Eğilmelidir Nuh’un Gemisi Ararat’adır Korsan Emlakçılara Kim Dur Diyecek? Albay Uşmakov’un Kaleminden Kürtler (1828-1829) Dilenciliği Biz Meslek Yaptırdık! Soprano Pervin Chakar’ı Tanıyalım Erivan'daki Gök Mescid Üzerine... Belediye Neden Tabela Vergisi Almıyor? Taziye Yemeği Geleneği Sona Eriyor Iğdır Üniversitesinin Bölgeye ve Şehre Katkıları Newroz Resmi Tatil Ve Bayram İlan Edilmelidir Yeni Halepçeler Olmasın Güneşi Kadınlar Doğurur Kıssadan Hisse Bir Hikâye Taziye Yerinde Yemek İkramı Ve Mevlid! Kime Lider Denir? Steve Jobs'un Son Sözleri İnsan Haklarıyla İnsandır Düğün Evi İle Yas Evini Karıştırmayalım..! Ben Organlarımı Bağışladım. Ya Siz? Ağrı Dağı’nın Adı Değiştirilmeli... Özgürlüğün Anlamı..! Nargile Tehlikesi ve Denetimsizlik Kiziroğlu Mustafa Bey'in Hikayesi Sınırımız Yol Geçen Hanı Mı? 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nün Tarihçesi Kürt Düşmanlığının Böylesi..! Iğdır’daki Azerbaycanlılar Üzerine… Yerel Seçimlere Doğru Bugün On Ocak Çalışan Gazeteciler Günü Nasıl Da Geçiyor Yıllar Iğdır Valiliği Kömürü Baharda Mı Dağıtacak? SAYIN VALİMİZİN BİLGİLERİNE Iğdır'da Kadının Yaşamdaki Rolü Yapılan İyilikten Daha Çabuk Unutulan Bir Şey Yokmuş

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)