Metran İsa Destanındaki Ermeni Meryem ile Kürt Ali’nin Aşkı - Murat AKKUŞ

Metran İsa Destanındaki Ermeni Meryem ile Kürt Ali’nin Aşkı

Yazar: Murat AKKUŞ |  Tarih: 05 / 07 / 2026 |  Yazı Okunma: 411

---

Ahtamarlı Metran İsa Destanındaki Ermeni Meryem ile Kürt Ali’nin aşkı yüzyıllardır dilden dile aktarılarak günümüze ulaşan sözlü ve dengbeji kültür miraslarımızdandır. Metran; Kürtçe'de piskopos demektir.  

Halkların bu topraklara miras bıraktıkları ortak hafızada Ahtamar adası adanmışlığın ve aşkın adası olarak öne çıkar. Ermeni Ozan Hovhannes Tumanyan’ın “Ahtamar” şiirine işlediği destansı aşk ile Kürt dengbêj Hesen Cizrawi’nin ustalarından dinledikten sonra dilinden düşürmediği “Metran İsa” stranınındaki aşkı, yüz yıllardır anlatılır. 

 

Ahtamar destanı, Metran İsa destanından daha eskidir. Çünkü dengbêjler’in seslendirdiği Metran İsa stranında adanın ismi Axtırman/Ahtamar diye geçer.

 

Ahtamar destanında adaya da adını veren sevgilinin adı Tamar’dır. Metran İsa destanında ise sevgilinin adı Meryem'dir. Ahtamar destanında âşık isimsiz bir çobanken, Metran İsa destanında ise sevenin adı Ali’dir.

 

Ahtamar destanındaki Tamar adadaki rahibin kızıdır. Bu aşka karşı olan olan rahip, sevdalıların ölümüne sebep olur. Metran İsa destanında ise rahip, Ermeni Meryem ile Kürt Ali’nin ölmemesi için ölümü göze alır.

 

Tamar’a âşık olan çoban, küçük kıyı köyünden her gece göle açılır ve Tamar bir sığınakta yaktığı ateş ile ona rehberlik eder. Yüreği ağzında yüzer her defasında adaya çoban ve büyük bir sabırsızlıkla onu bekler Tamar. Fırtınalı karanlık bir gecede Tamar’ın yakmadığı ateşle çobanı göle çeken “kötü birileri” çoban kıyıdan iyice uzaklaşıp deli dalgaların kucağına düşünce “Meşaleyi söndürürler.” Aşkın kıblesini yitiren âşık, deli dalgalarda kaybolduğunda “Ah! Tamar!” çığlığı yankılanır kayalıklarda.

 

“Sabah vakti, deniz yorgun

bir cesedi getirdi,

Dudağında, titrek, donuk,

iki sözcük:

Sanki ölüm sırasında

Mırıldanmış:”Ah! Tamar! …”

 

Hovhannes Tumanyan’ın şiirinde yer almayan Tamar’ın akıbetine dair rivayet odur ki o da kendini gölün sularına bırakır.

 

Metran İsa destanında ölümden kaçan âşıklar kadar, ölüme meydan okuyan Metran İsa’nın yiğitliği de anlatılır.

 

Meryem’in dillere destan güzelliği, Van valisinin kulağına gidince, Meryem’e talip olur. Adı zulümle anılan Valiye yok demek ölüme davetiye çıkarmaktır. Korkudan Valiye evet diyip güzel Meryem’i onunla nişanlandıran babanın kaygısını taşımayan Meryem, kaderini kendi belirler; ölüm, valiye varmaktan yeğdir. Sevdiğine kendisini kaçırmasını söylediğinde, Ali de Meryem’in babasının kaygılarını taşır. İlkin yok der, lakin Meryem valiye vardığında ölmektense, o da birlikte ölmeyi yeğler.

Bir sabah vakti daha gün, Van, vali ve kötülük uyanmamışken, Meryem ve Ali Van’dan kaçıp onları ölümden kurtaracak tek yaşam alanı olan, Ahtamar adasına sığınırlar. Bilirler ki bahtı ile nam salan Metran İsa adanın pahasına, inancına leke sürmemek için, canını vermeden, canlarını vermez.

Vali tez zamanda âşıkların yerini öğrenir ve elçi gönderip Ali’nin ve Meryem’in kendisine teslim edilmesini ister. Metran İsa yok dediğinde ise bin kese altın vermeyi vaat eder. Metran İsa’nın gönül dünyasında altının değeri yoktur.

 

Valinin tehditlerine temkinli yaklaşıp, tedbiri elden bırakmaz. Zalim valinin zulmüne karşı hazırlıklara başlar; adanın dört bir yanına hendekler kazıp, tuzaklar kurar, kıyıdaki Ermeni köylerine haber salar. Vali adanın etrafını sardığında ahali de valinin etrafını sarar, Meryem için ölümü göze alamayan vali, geri çekilir; aşk için ölümü göze alan âşıklar muratlarına ererler

 

“O zamandan bu zamana değin” sadece Meryem ile Ali’nin aşkı değil, “Metran İsa’nın ismi ve yiğitliği de / düşmedi dengbêjlerin dilinden”

19:25

Yazarın diğer yazıları
Kürt Böreğinin hikâyesi: Rengo Mehmet ve bir lezzetin doğuşu Metran İsa Destanındaki Ermeni Meryem ile Kürt Ali’nin Aşkı Mehmet Nuri Güneş Beg'in Durumu Üzerine... Sevdasıyla perdeyi yakan aktör: Kadir İnanır "Kadınım" Anısına Saygıyla... Iğdırlı, Neden Çevre İllerden Daha Pahalıya Uçuyor? Gamêşkiran Bir Halkın Hayatta Kalma Tecrübesidir Dehşet Verici Bir Hadise..! Iğdırlı İhracatçılar DAİB Seçiminde Abdullah Atalar’ın Yanında Bin Yılların Kürt Efsanesi: NEWROZ Halepçe asla unutmayacağımız kara günün adıdır Antik Çağlardan Günümüze Uzanan Kadın Emeğinin İzi: Teşi Bazen Tek Şansın Öfkendir Onurlu Yaşamak Ya Da Yaşamamak Bu dünyadan TERZİ FİKRİ geçti… Niteliksiz Kişiler Tarafından Yönetilmek Su Kesikken Kombi Çalışır Mı? Zararı Var Mı? Lojmanda Kalıp Evini Kiraya Verenler Vicdanınız Rahat Mı? Kurt Dalmış Sürüden Artık Hayır Yoktur! Iğdır’ın Kalkınması Tarım ve Hayvancılıkla Mümkündür Ulu Cami cemaati bitişiğe banka yapılmasına karşı Kazım Karabekir Paşa'nın Kaleminden Iğdır'ın Kurtuluşu Şahlar Da Gider, Şahinşahlar Da Adım Nerede? Kürt Mona Lisa Keça Kâfroş’un Hikâyesi Okunmaya Değer Bir Yazı Destana Rızgan û Nûrê Baban Mirliğinin Şairi: Salim Şahmeran Efsanesi Artık Köylümüz Köylü Değil! Halk M.Nuri Güneş’ten çeteleri açıklamasını bekliyor (video) Cumhuriyet gazetesi Rektör Gürel'e yanlış yaptığını anladı Seyyar satıcılardan ne istiyorsun bay başkan? Evdalê Zeynikê Batıl İnançlarımız Benazir Butto Anısına Saygıyla Irak Kürdistan'ı Bağımsız Artık... Hayaller 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı Kutlu Olsun Leyla Kasım 51 Yıl Önce Bugün İdam Edildi Kürtçe’de Sevgiliye Hitap Sözleri (Peyvên Evînî Yên Kurdî) Barışa ve Sanata Adanmış Bir Ömür: Sırrı Süreyya Önder Ünlü Kürt Aşk Destanları Navê Hespên Leheng û Navdarên Kurdan (Kürt kahraman ve ünlülerin atlarının isimleri) 37 Yıl Dönümünde Enfal Jenosidini Lanetliyorum! Sevgiden Bahseden Doyumsuz Şımarıklar Memê Alan Destanı Korku Ve Aşk Halk Hekimliğinden Örnekler Kadında Cinsel Duygu Yönetimi Heso İle Naze’nin Devasa Aşk Hikayesi Davulcu Eziyetine Katlanmak Zorunda Mıyız? Mela Mustafa Barzani’yi Saygıyla Anıyoruz Bu Yazıyı Her Gün Okuyun Bugün 21 Şubat Dünya Anadil Günü Uyuşturucu Bağımlısı Gencin Anasına Yazdığı Son Mektup! İnönü’nün Doğu Planı: ‘Türkleştirin’ Ağrı Dağı’ndaki Yer Altı Şehirleri Ortadoğu'da Şiddet ve Seks Feqîyê Teyran’ın Papaz Hikâyesi Iğdır'da Sigara Yasağını Dinleyen Yok! Mem û Zin’in Aşkı Iğdır’da Komik Şeyler Oluyor! Ceza Dediğin Böyle Olur! Av. Medet Serhat Anısına Saygıyla... Serdarbulak'taki Rus Kışlası Neden Restore Edilmiyor? Sümerlerin En Ahlaklı Esnafı Kasap Dumuzi'nin Hikâyesi Süleyman Demirel'in Unutulmaz Sözleri Iğdırlı Zifiri Karanlıkta Erzurum Yollarında! Meşhur Agora Meyhanesi'nin Hikâyesi ve Şiiri Sözde Değil, Özde ‘İki Devlet Bir Millet’ Olunmalı Tarihte Kürt İslam Alimleri, Bilim İnsanı, Filozof ve Liderler Korhan Meteor Çukurunu Turizme Kazandırmalıyız Sosyal Medya Bizi Nereye Götürüyor? Bir Kürt Destanı: NEWROZ Unutulmayan acının adı: HALEPÇE Doktor yokluğumuz alarm verirken yeni binaya gerek var mı? '4' Parmak Rabia İşaretinin Anlamını Biliyor Musunuz? Çocuklarınıza Kendi Ulusunuzun İsimlerini Verin Iğdır'da Uyuşturucu ve Ahlaki Yozlaşma Kira Fiyatlarındaki Fahiş Artışa 'Dur' Denilmeli Zengezur Koridoru Açılırsa Ne Olur? Kıyım Sürüyor! Savaş Kaya’yı Erzurum’a Sürdüler Aşiret Değil Kürdüz... Aşiretçilik Gericiliktir Kayısı Üreticisini Tekeller Zarar Ettiriyor Adil Aliyev Ezbere Konuşuyor Leyla Kasım ve Arkadaşları Unutulmadınız, Unutulmayacaksınız Iğdır ve Serhat Yöresi Kürt Mutfağından Yemek Tarifleri Iğdır İçin Deprem Hazırlığı Ümit Özdağ Iğdır’a Ne Demek İstedi? 14 Mayıs'a Giderken Seçmen Sayılarımız Qazi Muhammed’in Şehadeti ve Vasiyeti Bir Kürt Efsanesi: Newroz Kapanmayan Yara: Halepçe... Iğdır'da 'Önce Yaya' Kuralına Uyulmuyor? Iğdır Depreme Ne Kadar Hazır? TBMM Kayıtlarında 5 Eylül 1962 Iğdır Depremi Raporu Meral Akşener’in Bize Demek İstediği..! Kürtlerin Kurduğu Devletler ve Hanedanlıklar Prof. Dr. Sehîde Îbo’yu Ermeni Derin Devleti Katletti Böyle Hırsızlık Görülmedi! Kürt Kültürünü Çalan Çalana! Kavak İle Kabak Meselesi..! Köylerin Yol Ücreti El Yakıyor Sayın Vali... Havalimanımız Var Ama Uçamıyoruz..! ‘İki Devlet Bir Millet’ Sözde Değil, Özde Olmalı... Ziba ile Muhammed’in Başına Gelenler Iğdır’da Gezilip Görülecek Yerler Demokrasi Şehidimiz 'Medet Serhat Parkı'na Adını Verin! Ağrı Dağı Bize Bakıyor, Biz Ona Bakıyoruz! Kew û Rûvi Kaçak Mazot Satanlar Durdurulmalı ‘Matruşka Ferdi’ Üzerine Hakka ve Halka İhanet Edenler Ağrı Dağı’nda Yeşeren Servetler Melayê Goranî (Molla Gürani) Kimdir? Azeri Analardan Ninniler DAİB Seçiminde Iğdır’ın Adayı Var Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi Ne Getirdi? Dr.Tazegün, Dr.İlhan ve Sağlık Çalışanlarımıza Teşekkürler… Cihazdan Ezan Okutmak Caiz Midir? Bekçiler Uyuyor Mu? Hayırsever İş Adamı Masalı ve Gerçekler Seçmeli Kürtçe Dersi Bir Haktır: SEÇİN Iğdır Yalakalığın Başkenti Mi? REŞO AĞA BAYRAMLIK SORULAR! OLMADI SAYIN VALİ! Avrupa'ya İlticalar Üzerine Elektrik Faturaları Kira Bedellerini Geçti..! Iğdır'da Yönlendirme Tabelası Yokluğu Var..! Futbolda Kara Para Nasıl Aklanıyor? 'Kürtler Camii' Restore Olunca 'Türkler Camii' Oldu..! Aşı Olmada Geride Kalmak Iğdır'a Yakışmıyor Iğdır’daki İntiharların Sebebi Nedir? Sevgi Yolundaki Kapı Kızları..! Pêkenokên Kurdi (Kürtçe Fıkralar) Ferdi Turan Başarılara İmza Atacakmış..! Yakında Her Yer Tertemiz Olacak Leyla Qasım 47 Yıl Önce Bugün Celladına Meydan Okudu Ermenilerin Kafkasya’da Yaptığı Kürt Soykırımı... Halepçe Unutulmayan Acının Adıdır Gelin İle Güveyi Birbirine Kavuşuyor Dımdım Kalesi Destanı Iğdır'da Neler Oluyor? Cegerxwin Kimdir? O Sırrı Öğrenemedi..! *Hüseyin Penahi: Kalbimin Atmasına İzin Verin Ayasofya Kilise Olarak İnşa Edilmiştir Tarih Arapların Türklere Yaptığı İhanet Ve Kıyımları Yazar Derwêşê Evdî Destanı Küstürdüğünüz Sevgiliniz İle Barışmanın Yöntemleri Zembîlfiroş Efsanesi Paniğe Gerek Yok: Başaracağız Kürtlerin Özgürlük Efsanesi: NEWROZ Dengbêj Mukaddes’in İbretlikYaşamı..! Telefonda Neden ‘Alo’ Deriz Biliyor Musunuz? Fedlavi Kürd Devleti Iğdır Barosu Bu Konuya Eğilmelidir Nuh’un Gemisi Ararat’adır Korsan Emlakçılara Kim Dur Diyecek? Albay Uşmakov’un Kaleminden Kürtler (1828-1829) Dilenciliği Biz Meslek Yaptırdık! Soprano Pervin Chakar’ı Tanıyalım Erivan'daki Gök Mescid Üzerine... Belediye Neden Tabela Vergisi Almıyor? Taziye Yemeği Geleneği Sona Eriyor Iğdır Üniversitesinin Bölgeye ve Şehre Katkıları Newroz Resmi Tatil Ve Bayram İlan Edilmelidir Yeni Halepçeler Olmasın Güneşi Kadınlar Doğurur Kıssadan Hisse Bir Hikâye Taziye Yerinde Yemek İkramı Ve Mevlid! Kime Lider Denir? Steve Jobs'un Son Sözleri İnsan Haklarıyla İnsandır Düğün Evi İle Yas Evini Karıştırmayalım..! Ben Organlarımı Bağışladım. Ya Siz? Ağrı Dağı’nın Adı Değiştirilmeli... Özgürlüğün Anlamı..! Nargile Tehlikesi ve Denetimsizlik Kiziroğlu Mustafa Bey'in Hikayesi Sınırımız Yol Geçen Hanı Mı? 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nün Tarihçesi Kürt Düşmanlığının Böylesi..! Iğdır’daki Azerbaycanlılar Üzerine… Yerel Seçimlere Doğru Bugün On Ocak Çalışan Gazeteciler Günü Nasıl Da Geçiyor Yıllar Iğdır Valiliği Kömürü Baharda Mı Dağıtacak? SAYIN VALİMİZİN BİLGİLERİNE Iğdır'da Kadının Yaşamdaki Rolü Yapılan İyilikten Daha Çabuk Unutulan Bir Şey Yokmuş

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)