Iğdırlı Şair Ve Yazarlar Okuyucularıyla Buluştu Iğdır’ın yetiştirdiği önemli şair ve yazarlardan Atol Behramoğlu,Tuğrul Keskin ve Tuğşa...           • Şehit Gazi Sendikalarından Tuzluca Kaymakamına Ziyaret Şehit Gazi Sendikaları Tuzluca Kaymakamı Salih Çiğdem'i makamında ziyaret etti. Çok ...           • Uzmandan Üniversite Sınavına Girecek Öğrencilere Tavsiyeler Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) sayılı günler kaldı. 26-27 Haziran'da yapıl...           • Iğdır’da Sulama Suyu Sıkıntısı Çiftçiyi Perişan Etti Iğdır ‘da devam eden kuraklığa birde sulama suyu sıkıntısı eklenince Iğdırlı çift&cce...           • Iğdırlı Çiftçinin Ürünü Cezaevinde Reçele Dönüşecek Henüz açılalı bir yıl olmasına rağmen hayata geçirdiği projelerin meyvelerini t...           • Anadolu Eğitim Sendikası Genel Başkanından Iğdır Ziyaretleri Anadolu Eğitim Sendikası Genel Başkanı Mehmet Alper Öğretici ve Genel Başkan Yardımcısı Nihat...           • YKS Öncesi Velilere Uzman Tavsiyeleri Tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs 2021 Yükseköğretim Kurumları S...           • Yayla Kiraları Koçerleri Hayvancılıktan Soğutuyor Yasaklardan kaynaklı başka yerlerde kiraladıkları yaylaların fiyatının çok arttırıldığını b...           • İşadamı İyigün ve Adıman'dan Gazetemize Nezaket Ziyareti İstanbul merkezli firmasıyla Sebze ve meyve ithalat ve ihracatı dalında iştigal eden İş adamı Halu...           • Emeği Görünmeyen Kadınların Yaşam Mücadelesi HDP Kadın Meclisi, “Kadın Yoksulluğuna Hayır” kampanyası kapsamında 3 günlük...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
Son Videolar

Kurdish Müzik: Govenda Kurda
3058 İzlenme, 0 Yorum

Ceylan Adı Ceylan - Azeri
3348 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Yüksel Babal'ı Unutmaz..
3204 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Valisinden Yağmur Şiiri
895 İzlenme, 0 Yorum

Kul Yusuf Kümbeti
2951 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
2873 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Ejder Kervansarayı
3217 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Şahmeran Efsanesi
3407 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'dan Defile Görüntüleri
3142 İzlenme, 0 Yorum

Çözüm Sürecine Dövmeli Destek
3457 İzlenme, 0 Yorum

Navên Kurdi Bidin Zarokên Xwe
2981 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır kMM'den Görüntüler
2828 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Zahiro İdîr'e Dibeje
3151 İzlenme, 0 Yorum

Aşık Hizani Iğdır Eşliğinde
3170 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Sesi Eşliğinde Iğdır
2914 İzlenme, 0 Yorum
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

Xwekuştineke Qedîfeyî: Îran Xanim - Occo Mahabad

Xwekuştineke Qedîfeyî: Îran Xanim

Yazar: Occo Mahabad |  Tarih: 10 / 06 / 2021 |  Yazı Okunma: 121


Parçeya Kurdistanê Rojhilat bi çand, hûner, edebiyat, êl û eşîrên xwe di dîroka me de ciheke taybet digire. Gellek alim, dîroknas, fîlozof, hunermend û nivîskarên wek Baba Tahirê Uryan, Ebû Henîfe Dînewerî, Ebdurehman Şerefkendî , Baba Merdûxê Rûhanî, Hesen Zîrek, Mamlê, Ebdullahê Beytûşî, Nûr Elî Îlahî, Narî Kekê Hemê, Mamoste Qanî û yên din ji vê axa qedîm hatine cîhanê û şopa xwe hiştine.

Di civat û cimaetên Kurdan de ji ber astengî û nerazîbûyînan zêde dengbêjên jin derneketine. Îran Xanim gotegot û zextên civatê guhdar nake berê xwe dide dengbêjiyê. Îran Xanim yekemîn dengbêja jin e ku li Rojhilatê Kurdistanê bi zaravayê Kurmancî stranên dengbêjiyê gotiye, berhev kiriye, rêz û hurmeteke bilind dîtiye.

Di zayîna Îran Xanim de mixabin nêrîn û nîqaşên cihêreng hene. Lê bi texmînî di sala 1950 an ji 1951î de li Rojhilatê Kurdistanê li Gundê Înkesûyê ku girêdayî navçeya Bradostê ye hatiye dinê. Navê wî yê rastîn Îran Mucerd e. Lê ew jî wekî gellek hunermendên din di jiyana xwe ya hunerî de nasnavek bi kar aniye. Lewma navê xwe kiriye Îran Xanim.

Îran Xanim ji malbateke feqîr û cotkar e. Jiyana wê ya zarokatî û ciwantiyê bi xebatê ve derbas dibe. Ji bo alîkariya debara malbata xwe di maleke dewlemend de dişixule. Navê bavê wê Ebdurehman ya diya wê jî Peribişan e. Zaroktî û ciwantiya xwe li ba malbata xwe di nava zor û zehmetiyan de derbas dike.

Piştî zewacê, bi mêrê xwe Seîd re li gundê Somanawa bi cih dibe demekê li wir jiyana xwe dewam dike. Bi desteka mêrê xwe karê dengbêjiyê bi rehetî didomîne. Ji Seîd keçek û du kurên Îran Xanimê çêdibin. Zewaca wê wek zewacên din yên Kurdan e. Gellek salan bi hev re jiyane heta ku Seîd xwestiye hêwiyek bîne bi ser Îran Xanimê. Îran Xanimê zewaca duyemîn ya Seîd qebûl nake zarok û mêrê xwe berdide malbata xwe diterikîne diçe demekê li ba dê û bavê xwe dimîne.

Di sala 1971î de bi destekên Mistefa Elîzade, Hemîd Yusifî, İbrahim Newrozî di Radyoya Ormiyê ya Beşa Kurdî de bi avayekî fermî dest bi dengbêjiyê dike. Di radyoya Ormiyê de tê naskirin û hezkirin. Dengê wê li her deverê Kurdistanê bi xweşbiniyeke mezin tê guhdarkirin û belavkirin.

Şoreşa Îslamî ya Xumeynî rewşa radyoyê û yên hunermendan diguherîne, rojên zor û zehmet tên. Komara Îslamê mînanî Dewra Şax nêzîkî ziman û hunera Kurdî nasekine. Kurdên wê demê ku dixwastin bi ziman û çanda xwe bi rehetî û azad bijîn zext û zorbatiyên mezin dibînin. Îran Xanim di wan rojan de bi awayeke veşartî kar û hunera dengbêjiyê didomîne. Ji bo çapkirin û belavkirinê çend berhemên xwe bi rêyên qaçax dişîne Bakurê Kurdistanê. Bi vî awayî dengê wê di nava Kurdên Bakur de tê naskirin û belavkirin.

Piştî zewaca Seîd, Îran Xanimê bi Dadaş Nasirî re dizewice û pê re li bajarê Tehranê bi cih dibe, jiyan û malbatake nû ava dike. Di sê salên şûn de bi mêrê xwe re diçe li bajarê Dilmaqanê. Li vî bajarî 15 salan dimîne. Piştî 15 salên zehmet, bi mêrê xwe re dişewirin, biryar didin mala xwe bar dikin li bajarê Ormiyê bi cih dibin. Ji bo debara xwe dikanekê vedikin bi hev re didin xebitandin.

Her çiqas dost, nas, xizm û malbata wê bawer nekin Îran Xanim xwe kuştibe jî lê li gorî rapora nexweşxaneya Wirmê (Ormiyê) ew dengbêja zarxweş, wek kulîlkeke sor hestyar û hêja 10ê Gelawêja 2001ê de xwe darde dike jiyana xwe bi dawî tîne.

Îran Xanim wekî Şikoyê Hesen û Mihemed Omer Osman jiyana xwe bi destê xwe bi dawî tîne û qedera xwe bi destê xwe tayîn dike. Her mirin çîrokek e deng vedide di dîroka Kurdan de. Ya herî girîng ne mirin e piştî mirinê milletê Kurd te ji bîr neke ye. Ger miletek dengbêj û nivîskarên xwe nas nekin, rêz û hurmet nîşan nedin û lê xwedî dernekevin tişta herî kambax, dilşewat û rezîl ew encam e. Mirina rastîn ji bîr kirin e.

Îran Xanim bêhtirîn bi klamên xwe yên wek Kula Dilê Min, Delal, Arifo Lawo, Bajo, Emrê Min, Bavê Lalo, Dotmam û Pismam, Filîtê Quto, Gewrê, Lo Şivano tê naskirin. Tê dîtin ku terz, honak û vegotina klaman dişibe dengbêjiya Serhedê. Kivş e ku tesîra Serhedê lê zêde ye.

Rojhilat wekî kaniyekê ava dengbêjiyê diherikîne axa xwe. Eşkere ye ew ê hertim biherike da ku ji bo nifşên me yên nû bibe dewlemendiyeke mezin û jiyanî. Qewlê Dengbêj Hecî Evdilkerîm klam tovekê ye di rih û canê dengbêj de cot dibe. Divê tov were avêtin erd were cotkirin.

Email: occomahabad@gmail.com

Site: https://occomahabad.wordpress.com/




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook
Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler
İstatistikler
Toplam: 1895024
Aktif: 17
Bugün: 162
Dün: 1603

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi